Dy këngë kushtuar dëshmorit Havzi Nela

Demir Krasniqi

Dy këngë kushtuar dëshmorit Havzi Nela   

             ( 20.02. 1934 – 10. 08. 1988 )

 

  1. Havzi Nela – mësues , poet dhe  shëmbëlltyrë atdhetare  

 

Më datë 20 Shkurt , t’ vitit ’34,

Lindi Havzi Nela , plot gëzim e hatër !

Në rrethin e Kukësit , n’ fshatin Kollovoz –

Nënëmadhja shqiptare e  lindi një kolos !

 

Nën kushte mizore , n’ varfëri ekstreme –

Mbaroi shkollë fillore , mbaroi shkollë të mesme !

Qysh në shkollë të mesme , udhëheqësit stalinist –

Ia banë  padrejtësitë e regjimit komunist !

 

Më pas shkoi në Shkodër , për të kryer studimet ,

Por u përjashtua , si destruktiv për bindjet !

Pas shumë vështirësish nga regjimi i marrë –

Gjeti punë si mësues , n’ fshatin Plan të Bardhë !

 

Në atë fshat të vogël , në atë  rrethinë  Mati –

Mësues n’ shkollë fillore i buzëqeshi fati !

Edhe nga ky fshat shumë shpejt u dëbua –

Pse nxënësve poema  iu kishte lexua !…

 

Me korrespodencë n’ Shkodër , ai  kishte  studiua –

Institutin e Lartë Pedagogjik e kishte përfundua !

Mësuesi Havzi Nela , kurrë s’ kishte pushua –

Në fshatra të ndryshme , ai kishte punua !

 

Ai punoi në Krumë , Lojmë e Shishtavec –

Nga puna me nxënësit , asnjëherë s’u  ngec !

Deri në vitin  ‘’67 , kur dekret i dhanë –

Që të transferohet  n’ fshatin Topojan !

 

Topojani ishte qendra fanatike –

Ku filluan ngjarjet shumë  më dramatike!

Topojani ishte vendi më kobzi –

Për ngjarjet rreth poetit dhe familjes së tij !

 

Aty Havzi Nela , kontrollohej vazhdimisht –

Dhe ditë nuk shpëtonte pa ia ngjitë një bisht !…

Për aktivitete dhe për edukim –

Shumë herë e  morën  në paraburgim !

 

Aty  i ekspozohej presionit , dhunës ,

Aty  kufizohej mbi llojin e punës !…

Mbi llojin e punës , që mund ta punonte –

I caktohej vendi ku mund të jetonte !

 

Havzi Nela , me nxënës punonte më ndryshe –

Ua lexoi poemën :”Shko dallëndyshe” !

Kjo poemë ishte vepër e Filip Shirokës –

Mori gruan Lavdien dhe ia mësynë Kosovës !

 

Këtë rrugë të vështirë , këtë rrugëtim  të gjatë –

Morën më 26 Prill , t’ vitit ‘ 67 !

Rrezikuan jetët për t’ kaluar kufirin –

Me shpresën e vetme se do t’ gjejnë shpëtimin !

 

Derisa  po kalonte vijën kufitare –

Ai shkroi një copë letër krejtësisht tjetër fare :

“Lamtumirë  po t’ them , atdheu  im i dashur ,

Unë , ty po të la, por  me zemërplasur…!”

 

Në një degë lajthie e la  n’ vend  t’ kujtimit –

Që ma vonë ta gjenin rojet e kufirit !

Nuk kishte ëndërruar , as s’ kishte bërë sprovë –

Një fat më tragjik do ta ndjekë  n’ Kosovë !…

 

Ushtarët jugosllav , mu atje n’ kufij –

Prangosën  Havziun  dhe gruan e  tij !

Të dytë i burgosën n’ burgun e Prizrenit –

Ua treguan forcën , zinxhirët e frenit !…

 

Deri më  6 Maj , t’ vitit ‘’67 –

N’ Kosovë nuk i lanë  të qëndrojnë  më gjatë !…

Prangosën  Havziun , s’ bashku me  Lavdien –

Atë ditë  për  Shqipëri , që  të dytë i kthyen !

 

Jugosllavët i  quan n’ pikën kufitare –

I dorëzuan n’ Morinë, që të iu  bëjnë  çare !

Aty bënë  këmbim të  shumë atdhetarëve –

Shqiptarë të migruar  nga  viset  kosovare !

 

Më 22 Maj , t’ vitit  ‘’67 –

Sërish  Havzi  Nelën  e zu një taksirat !

Pesëmbëdhjetë vjet burg , ai sërish  u dënua –

Ilegal n’ Kosovë ,  pse kishte  kalua ?!

 

 

Edhe gruaja e tij , me te u dënua –

Dhjetë vjet burg  gjykata ia kishte  shqiptua !

E tërë pasuria iu kishte  konfiskua –

Gjë për  t’ gjallë në jetë  nuk iu   ka shpëtua !

 

Por , Havzi poeti , kurrë nuk u pajtua –

Me atë  diktaturë  që mbi te  u ushtrua ,

Nëpër kazamate ,  burgje  e n’ terr të zi ,

Nga marionetat ,  hienat e tij !…

 

Më datën  8 Gusht , t’ vitit ‘’75 –

Havziut  ,  ia   rritën  edhe tetë vjet  burg  shtesë !

Ai konsiderohej  armiku më  i zjarrtë –

Për  Partinë  Socialiste dhe  për popullatë !

 

Më 19 Dhjetor , t’ vitit ‘’86 –

U  lirua  nga burgu , që të dalë përjashtë !

Por , ky lirim ishte  për një kohë të shkurtër –

Derisa  t’i  vinte ndonjë  tjetër  urdhër !

 

Më pak se një vit , sapo i kalon –

Gjykata , prapë  urdhrin Havziut  ia çon !

Më 12 Tetor , t’ vitit ‘’87 –

Urdhrit të gjykatës për  me iu përshtatë !

 

Shpejt u  arrestua dhe n’ burg  u dërgua –

N’ vuajtje n’ fshatin Arrën, e kanë  internua !

Më  datë 24 Qershor , ‘’88 –

Për Havziun , vjen vendimi i vërtetë !

 

Gjykata e Lartë e  shtetit t’ Shqipërisë –

Për Havziun , sjell vendim të tragjedisë !

Gjykata e  përbërë nga  tre gjyqtarë –

Një vendim të  ashpër  shumë e kishte marrë !

 

Fehmi Abdiu, Vili Robo dhe Fatmira Laskaj ,

Hodhën poshtë kërkesën përplot me përplasa ,

Që  Lavdie Nela , kishte bërë  përpjekje –

Kundër dënimit të burrit  të saj me vdekje !

 

Por, Trupi  Gjykues , nuk skuqej  prej  marrje –

Pa mëshirë Havzi Nelën ,  e dënoj me varje !

Miratoi vendimin e vet  përfundimtar –

Dënoi Havzi Nelën , me varje në litar !

 

 

Vendimi i gjykatës u  nënshkrua  me dorë –

Nga Kryetari i  Presidiumit t’ Kuvendit Popullor !

Ai Kryetar  ishte vet  Ramiz Alia –

Që  n’ krye të  shtetit  e kishte  Shqipëria !

 

Më datën  10 Gusht , n’ vitin ‘’88 –

Atë ditë seç ndodhi tragjedi  e vërtetë !

N’ qytetin e Kukësit , n’ orën 02.00  t’ mëngjesit –

U ekzekutua me varje në mes të qytetit !

 

Më datën 10 Gusht, n’ vitin ‘’88 –

Gjatë gjithë ditës u ekspozua trupi i pa jetë !

Vaj e trishtim mori qyteti i Kukësit –

Kur e  shihnin  varur  trupin e Havzi mësuesit !

 

Komunistët , trupin ia morën në mesnatë –

Shkuan që ta varrosin Havziun e ngratë !

Por , nuk e varrosen tradicionalisht –

E futën në një vrimë me trup vertikalisht !

 

Vrima ishte krijua  prej  një shtylle druri –

Që ishte shkulë rrënjës  atje mbi një guri !

Ai ishte i privuar nga shtyllat e hekurit –

Për t’u  shtrirë në varr si të gjithë të vdekurit !

 

Ai qëndroi në këmbë , shtrirjen duke e pritë –

Deri sa kaluan  pesë vjet e dhjetë ditë !

Deri më 20 Gusht , t’ vitit ‘’93 –

Që si t’ gjithë të vdekurit të shtrihet për dhe !

 

Pas përpjekjeve t’ shumta që s’ pushuan kurrë –

Qeveria  e Shqipërisë lëkundi çdo gurë !

Por ,  kjo ishte dita për të triumfuar –

Atë ditë u gjet vendi me gurë i mbuluar !

 

Me gurë e me shkurre , mbulua varri i mësuesit –

Mu në fshatin Kolsh , n’ afërsi të  Kukësit !

Me dekretin e Presidentit të Republikës së Shqipërisë –

Havzi Nelës iu dha titulli :”Dëshmor i Demokracisë”!

 

 

  1. Havzi Nela – dëshmor i demokracisë

 

Vaj, po çka ka Kukësi , që kështu po dridhet ?

Një  poet dhe mësues , sot në te po viret !

Një poet, mësues dhe një atdhetarë –

Ishte zemërplasur gjithmonë për shqiptarë !

Refreni:

Poeti Havzi Nela , shëmbëlltyrë e mësuesit –

Komunizmi e vari mu në shesh të Kukësit !

Deri sa t’ këndohet n’ çifteli me tela –

Jo, kurrë nuk harrohet mësuesi Havzi Nela !

Deri sa t’ këndohet në kulla me gurë –

Poeti Havzi Nela, nuk do të vdes kurrë !

 

N’ varfëri të skajshme gjithë duke jetuar –

Gjithçka t’ zezë në jetë duke e përjetuar !

Nuk kishte mundësi larg për t’u  shkolluar –

Të kualifikohej , mësues për të punuar !

Refreni:

Poeti Havzi Nela , shëmbëlltyrë e mësuesit …etj.

 

Ai, për shkak të bindjeve kundër komunizmit –

Ishte shpallë armik i popullit dhe enverizmit !

Nxënësve nëpër shkolla , ai, ku po punonte –

Poemat e tij , me ëndje ua lexonte !…

Refreni:

Poeti Havzi Nela , shëmbëlltyrë e mësuesit …etj.

 

Bashkë me gruan e vet , shpesh kishte tentua –

Nga ai vend i shkretë, larg për t’ u largua !

Sapo erdh n’ Kosovë, Havziu i ngratë –

U kap nga sigurimi n’ vitin gjashtëdhjetë e shtatë !

Refreni:

Poeti Havzi Nela , shëmbëlltyrë e mësuesit …etj.

 

Gjykata e asaj kohe, keq kishte veprua –

Bashkë me gruan e tij , i kishte dënua !

Në tetëdhjetë e tetën, dështoi çdo  përpjekje –

Mësuesi Havzi Nela, dënohet me vdekje !

Refreni:

Poeti Havzi Nela , shëmbëlltyrë e mësuesit …etj.

 

Kështu nga gjykata e atij pushteti –

Ai, u var në Kukës, mu në shesh qyteti !

Historia tragjike e mësues Havzi Nelës –

Do të vazhdojë gjatë , edhe prapa vdekjes !

Refreni:

Poeti Havzi Nela , shëmbëlltyrë e mësuesit …etj.

 

Ai, u varros n’ vrimë, n’ këmbë vertikalisht –

E jo n’ varr si tjerët – horizontalisht !

U fut në një vrimë nga një shtyllë prej druri ,

Që ishte shkulur thellë nga toka mbi guri !

Refreni:

Poeti Havzi Nela , shëmbëlltyrë e mësuesit …etj.

 

Trupi i Havzi Nelës , pas pesë vitesh krime –

U gjet dhe u varros përplot me nderime !

Ai prehet i qetë në dheun e Shqipërisë –

Lartë mbanë dekorimin : “Dëshmor i Demokracisë”!

Refreni:

Poeti Havzi Nela , shëmbëlltyrë e mësuesit …etj.

 

 

Gjilan, më 20.11.2016.         Demir Krasniqi