| Vitet e
fundit janė tė shėnuara me gėrhamė tė rėndė tė kapitalizmitnė
nė botė qė toleroi njė humnerė sociale sidomos pas
ndryshim-shkatėrrimeve qė pėsuan shumica e shteteve me sistemet e tyre
tė ngurta komuniste. Bredhjet poshtė e pėrpjetė tė kapitalizmit dhe
ekonomisė aktuale nė botė pėr tė gjetur rrugėn e
« shpėtimit » nga shkatėrrimi, ngrit pėr ēdo ditė
humnerėn mes klasės sė privilegjuar nė njė anė dhe asaj tė
kushtėzuar me rrogė dhe pronarėve tė mini ndėrmarjeve nė krahun
tjetėr.
Vrapi
i tė pivilegjuarėve pas prodhimit dhe fitimit sa mė tė madh, shkaktoi
mosbarazinė e ofertės dhe harxhimit qė solli dhe sjellė shėmbjen e
tregut nė tė gjitha aspektet e pėrgjithėshme me rėnditje: prodhim i
tepruar, zvoglim i detyruar i prodhimit, mbyllje tė vendeve tė punės,
(papunėsi), dobėsim i aftėsisė pėr konsum e nė fund, depresion nė
pėrmasa tė mėdha qė do tė shtin nė lėvizje fuqi tė reja, tė afta
pėr ndryshime dhe pėr ndarje mė cilėsore tė pasurive.
Pėrroni nė mes tė pagava tė larta
dhe atyre tė ulta u shėndrua nė lum vrullmadh pa asnjė sqarim tė
mundshėm dhe pa asnjė arsye tė vėrtetė. Pėrpos kėsaj, kapitali
mbledh frutet nga tė gjitha anėt, sidomos tė ardhurat nė nivel
shtetėror. Ja edhe njė element i rėndėsishėm nė zbritjen e
mundėsisė blerėse tė familjes sė shtruar pagės. Ngecja nė plasman
tė prodhimeve krijon nevojė pėr treg tė ri, shkakton inflacion, luftė
kėmbimi monetar por, tė gjitha masat e marrura nė kėto drejtime vetėm
shkaktojnė ngecje dhe thellim nė varfėri. Koha e kolonializmit dhe
luftėrave pėr burime tė reja tė materjes sė parė tė lirė dhe e
punės sė dorės sė lirė pėr tė cilėn kishte nevojė kapitalizmi dhe
mbi tė cilėn e ndėrtoi tregun dhe pasurimin nuk kalon nė ditėt e
sodit. Kėtė mėnyrė tė zhvillimit, nė kohė tė tij Marksi e kuptoi
mirė por shtjellimi ideologjik i tij nuk u pėrputh dhe nuk pėrputhet as
sot me ēėshtjen e drejtė ekonomike. Klithjet pėr ndryshim me forcė
tė sistemit politik dhe social nuk sollėn as prosperitet e as lumturinė
aq tė dėshiruar. Rrugėdalje nga njė debakėl tė ekonomisė sot, e kjo
ėshtė e vėrtetė, duhet kėrkuar edhe tek idetė e « mjekrroshit
tė famshėm » por me njė ndarje tė plotė nga ideologjia e
forcės dhe « diktaturės sė proletariatit ». Ėshtė tejet
produktive tė studjohet forma e reorganizimit nė Kinė, e cila viteve
tė fundit arrijti tė pėrballoj mė me sukses « krizėn ekonomike
botėrore » dhe duket se shėnon rezultate pozitive nė ngritjen e
cilėsisė sė nivelit jetėsor nė vend. Si qė pėrmenda nė rastin e
Marksit, duhet ndarė plotėsisht ideologjinė nga ekonomia dhe nga
ndėrtimi i sistemit ekonomik. Asesi nuk ėshtė e rrugės tė anohet nga
njė ndryshim i vlerave demokratike me vlera tė tjera tė sistemeve tė
kaluara diktatoriale apo thjeshtė
njėpartiake. Problemi nuik qėndron nė ideologji por nė ndarje tė
begative nė mėnyrė mė tė drejtė. Njė nacionalizim i pasurive me
karakter kombėtar shtetėror dhe krijimi i njė mbikqyrje
rigoroze nga njė organ i cili do tė pėrbėhej prej njerėzve tė cilėve u dihet
pasuria e tyre personale dhe familjare, nė ditėn e marrjes se funkcionit
operues dhe tė njejtėve, tė ju mbikqyret pasuria e pėrmendur gjatė dhe
pas pėrfundimit tė mandatit tė caktuar.
Ēdo pasurim eksesiv dhe i
pajustifikueshėm duhet tė ndėrpritet nga organet mė tė larta
mbikqyrėse shtetėrore. Kontrolli i pavarur mbi pagat dhe rritjet e tyre
eventuale gjithashtu tė mbikqyren dhe kordinohen nga shteti vet, nga organe
tė tjera politiko-shoqėrore dhe nga anėt politike nė opozitė.
Kur flas pėr kėto forma tė kontrollit,
nuk duhet t'i ngatėrrojmė kuptimet dhe kėrkesat. Ndryshimet e kohės
« revolucion, forcė, diktaturė » janė tejet tė dėmshme
dhe duhet larguar nga kėto synime shkatėrruese. Sot kur nė botė
mbisundon e drejta e plotėfuqishme e votės, duhet organizuar dhe ēfrytėzuar kėtė tė drejtė pėr tė arrijtur ndryshimet mė fatlume
pėr tė gjithė, nė nivel tė shteteve nė mbarė botėn.
Duhet studjuar dhe parė me kohė
synimet cinike tė njė klase, grupimeve ose personėve tė caktuar pėr tė mundur tė
elimonihen nga gara pėr pushtet duke bėrė tė mundshme tė zgjidhet ai
dhe ata qė propozojnė njė sistem korekt ekonomik pėr dalje nga kriza
nė tė cilėn vazhdon tė zhytet e « mbarė bota ». Nuk flas
kėtu as pėr anė tė djathta e as pėr tė majtat. Flas pėr njerėz tė
cilėsisė sė lartė, me pasuri humane dhe me njohuri ekonomike dhe
politike, tė aftė pėr tė nxjerrur njerėzimin nga kriza qė kaplon
gjithėmonė mė shumė rruzullin ku jetojmė. |