| |
Orfeu
ėshtė personazh
mitologjik, djal i
mbretit tė Thrakisė, Oeagre dhe i Kaliopės.
Sipas legjendės, Orfeu ėshtė themelues
dhe njėherit ngushtė i lidhur me bestytninė e mistereve. Ai me lirėn e tij ju fliste dhe i mahniste shtazėt ;
trondiste tė vdekurit
Kėto dhunti, ia dhuroi Apolloni e nga kėtej,
Orfeu ia shtoi dy kordha lirės pėr nderė tė nėntė muzave.
Pas fitores sė Argonautėve mbi sirenat nė
ishullin Lesbos, ai shkon nė Egjipt. Me tė kėthuer prap, themeloi
Misteret e Eleuzisit dhe mė sė fundi u instalua nė mbretėrinė e
atit tė vet nė Thraki.
Miti
i
Orfeut dhe shkrimet pas tij,
ngjallėn interes tė madh dhe sipas disa tė dhėnave, janė tė
lidhura edhe me origjinėn e krishtenizmit.
Pjesmarja nė ekspeditėn e Argonautėve dhe qėndrimi
nė Egjipt, ishin rast i volitshėm pėr bariun Ariste qė ti afrohet
Euridisė, grues sė Orfeut. Ajo i refuzoi ofertat dhe duke ikur, nuk pa
gjarpėrin i cili e kafshoi kėmbė. E zbritur nė fer, Orfeu shkoi ta
mar duke e venduar nė gjum me muzikėn e kėndshme tė tij, qenin-roje
me tri kokė. Megjithate, duke dalur nga feri ai u kėthye pėr tė parė
tė shoqen a e ndiqte dhe kushti i  caktuar nga perėndia Hades pėr shpėtimin
e tyre, nuk u plotėsua. Dėshprimi qe i shum i madh. Menadėt e pezmatuar, e coptuan dhe e hodhėn
nė Hebros uji i tė cilit bartėn
pjesėt e trupit dhe gjer nė brigjet e Lesbosit. Koka e tij notonte mbi
valėt e detit duke kėnduar me lirė. Muzat i gjetėn pjesėt e trupit,
i bashkuan dhe bėnė
varimin nė malin Olimp.
Edhe pse figure mitologjike, Orfeu dhe
literatura e lėnė pas, meren si fillim i largimit nga tjeshtė irealja,
pra nismė drejt mendimit shkencor dhe fillimit tė epokės sė
filozofisė sot tė njohur me emrin « parasokratėt ».
Ky mit, ngjallė interes gjatė gjithė shekujve
gjer nė ditėt tona. Kompozitorė me famė, letrarė, regjisorė,
piktorė dhe vizatues tė filmave tė animuar, krijuan vepra tė jashtėzakonshme
pėr Orfeun dhe mitin mbi tė. Kėtu, mund tė premendim nė pikė tė
parė kompozitorė me famė botėrore si
Monteverdi-n, Hajdn-in Offenbach-un
|
|
Demokriti
Empedokli
Gorgias
Herakliti
Orfeu
Parmenidhi
Pitagora
Protagora
Talesi
Zenoni nga Elea
Sokrati
Aristoteli
Platoni
Zenoni
nga Kitioni
Ballina
|
