Filozofi
     dhe
letėrsi

__histori kombėtare, vėshtrime, debat__

 
 

 

 

Portal  Nobelistėt

   

Heinrich Böll
(1917 -1985)
Shkruan:
Karin Schwarts

 

 

Heinrich Böll lindi me 21 dhjetor 1917 nė Köln nė njė familje paqėdashėse dhe vet si i ri iu kundėrvua partisė nacionaliste dhe angazhimit nė Rininė Hitleriane gjatė viteve tė tridhjeta. Filloi si shegėrt bibliotekist dhe studjoi nė kėtė kohė gjermanishten nė qytetin e lindjes derisa e mobilizuan nė Wehrmacht mė 1939 dhe e dėrguan nė Francė, Hungari, Rumani dhe BRSS. Mė 42-shin martohet me Anne-Marie Cesh dhe sė shpejti pėrsėri u dėrgua nė front ku plagoset disaherė dhe zihet rob nga amerikanėt (1945)  tė cilėt e liruan mė nėntor tė vitit dyzet e pesė.

Pas kėtyre pėrjetimeve, filloi tė merret me shkrime kėshtuqė nga 1949 publikon sė pari romanin « Treni ishte nė kohė », mandej « Udhėtari »,   « Nėse shkon nė Spa ? », « Ku ishe Adam ? », « Fėmijėt e tė vdekurve » (roman, 1954) si dhe disa novela. Nga fillimi i vitit u1951 u bė i njohur dhe numėrohet si njė ndėr shkrimtarėt mė tė mėdhej gjerman tė viteve tė pas luftės.

Böll, nga 1947 ishte anėtar i Grupit 47 dhe qė nga kėtu realisht filloi ngjitjen e tij drejt majave tė letėrsisė »gjermanė dhe botėrore. Shkrimet e tija pohuese ndaj shpresave tė ardhmėrisė dhe kritikat e rrepta ndaj tė ashtuquajturave mrekullira gjermane tė ndėrtuara mbi kultin e fitimit dhe pasurimit qė ēonin shpesh nė shpėrdorim tė skajshėm tė demokracisė dhe e shėndronin atė nė demokraci perverse. Nė kėtė kahje janė rrėfimet : « Vdekja e Lohengrin-it » (1950), « Ditari Irlandez » (1957) ; romani « Bilardo nė ora nėntė e gjysėm » (1959), « Grimasa » (1963),  « Portret i grupit me zonjė » (1971) e tė tjera vepra.

Mė 1972, Böll u bė laureat i Ēmimit Nobėl dhe po tė njėjtin vit ngjalli pėrkrahje (edhepse pat disa fyerje tek-tuk drejt tij) tė madhe me sygjerimin e tij gjyqeve pėr mėshirė apo butėsi ndaj anėtarėve te Bandės sė Baader-it. Me novelėn « Ndershmėria e humbur e Katharina Blum » (1974) vetėm sa e pėrforcon edhe mė shum kėtė qėndrim tė tij. Njė vit mė vonė, nga kjo vepėr, Volker Schlöndorff do tė bėjė njė film tė mrekullueshėm.

Böll njihet si shkrimtari mė largpamės i kohės sė vet nė Gjermani, sidomos ky epitet i jepet pėr qėndrimet e tija ndaj problemeve politike me Bashkimin Sovjetik. Tė cek kėtu se ai e priti Soljenicinin  mė 1974.

Heinrich Böll u nda nga bashkėkohanikėt e vet nė Bornheim-Merten mė 1985.

 

Veprat kryesore (titujt e origjinalit) :

  • Der Zug war pünktlich (1947)

  • Das Vermächtnis (1948

  • Wanderer, kommst du nach Spa... (1950)

  • Wo warst du, Adam? (1951)

  • Nicht nur zur Weihnachtszeit (1952)

  • Und sagte kein einziges Wort (1953)

  • Haus ohne Hüter (1954)

  • Das Brot der frühen Jahre (1955)

  • Irisches Tagebuch (1957)

  • Die Spurlosen (1957)

  • Doktor Murkes gesammeltes Schweigen (1958)

  • Billard um halb zehn (1959)

  • Ansichten eines Clowns (1963)

  • Ende einer Dienstfahrt (1966)

  • Gruppenbild mit Dame (1971 – (Verfilmung)

  • Die verlorene Ehre der Katharina Blum (1974)

  • Frauen vor Flusslandschaft (1985)

 

Karin Schwarts
Pėrktheu: Filolet

Foto: Shtėpia ku lindi H. Böll

Nobelistėt

Rradhitje sipas vitit:

• 1901 : R.S Prudhomme
• 1902 : Th. Mommsen  
• 1903 : B. Bjornson
• 1904 : Frédéric Mistral dhe
José Echegaray 
• 1905 : H. Sienkiewicz  
• 1906 : G. Carducci
• 1907 : Rudyard Kipling
• 1908 : R. Eucken
• 1909 : Selma Lagerlöf
• 1910 : P. von Heyse  
• 1911 : M. Maeterlinck  
• 1912 : G. Hauptmann  
• 1913 : R. Tagora  
• 1914 : nuk u nda
• 1915 : Romain Rolland
• 1916: von Heindestam
• 1917 : Karl Gjellerup dhe
H. Pontoppidan 
• 1918 : nuk u nda
• 1919 : Carl Spitteler
• 1920 : Knut Hamsun  
• 1921 : Anatole France  
• 1922 : J. Benavente
• 1923 : W. B. Yeats
• 1924 : W. Reymont
• 1925 : G. B. Shaw 
• 1926 : G. Deledda
• 1927 : Henri Bergson  
• 1928 : Sindgrid Undset
• 1929 : Thomas Mann  
• 1930 : Sinclair Lewis
• 1931 : Erik A. Karlfeldt
• 1932 : J. Galsworthy
• 1933 : Ivan A. Bounine
• 1934 : Luigi Pirandello
• 1935 : nuk u nda
• 1936 : Eugene O'Neill
• 1937 : R. M. Du Gard
• 1938 : Pearl Buck
• 1939 : F. E. Sillanpaa
• 1940 : nuk u nda
• 1941 : nuk u nda
• 1942 : nuk u nda
• 1943 : nuk u nda
• 1944 : J. V. Jensen
• 1945 : Gabriela Mistral
• 1946 : H. Hesse
• 1947 : André Gide
• 1948 : Thomas S. Eliot
• 1949 : W. Faulkner
• 1950 : B. Russel
• 1951 : Par Lagerkvist
• 1952 : F. Mauriac
• 1953 : W. Churchill
• 1954 : E. Hemingway
• 1955 : H. Laxness
• 1956 : J. R. Jimenez
• 1957 : Albert Camus
• 1958 : Boris Pasternak (e refuzoi).
• 1959 : S. Quasimodo
• 1960 : S-J. Perse
• 1961 : Ivo Andriq
• 1962 : John Steinbeck
• 1963 : Georges Séféris
• 1964 : J-P Sartre (e refuzoi)
• 1965 : M. A. Shollohov
• 1966 : S. J. Agnon dhe
Nelly Sachs
• 1967 : M. A. Asturias
• 1968 : Y. Kawabata
• 1969 : Samuel Beckett
• 1970 : A. Solzhenjicin
• 1971 : Pablo Neruda
• 1972 : Henrich Böll
• 1973 : Patrick White
• 1974 : E. Johnson dhe
Harry Martinson
• 1975 : E. Montale
• 1976 : Saül Bellow
• 1977 : V. Aleixandre
• 1978 : Issac B. Singer
• 1979 : O. Elytis
• 1980 : Ceslaw Milosz
• 1981 : Elias Canetti
• 1982 : G. G. Marquez
• 1983 : William Golding
• 1984 : Jaroslav Seifert
• 1985 : Claude Simon
• 1986 : Wole Soyinka
• 1987 : Joseph Brodsky
• 1988 : N. Mahfouz
• 1989 : Camillo J. Cela
• 1990 : Octavio Paz
• 1991 : N. Gordimer
• 1992 : Derek Walcott
• 1993 : Toni Morrison
• 1994 : Oe Kenzaburo
• 1995 : S. Heaney
• 1996 : W. Szymborska
• 1997 : Dario Fo
• 1998 : José Saramago
• 1999 : Günter Grass
• 2000 : Gao Xingjian
• 2001 : V. S. Naipaul
• 2002 : Imre Kertész
• 2003 : J. M. Coetzee
• 2004 : Elfriede Jelinek
• 2005 : Harold Pinter
• 2006 : Orhan Pamuk
• 2007 : Doris Lessing
• 2008 : J-M Le Clézio
• 2009 : Herta Müller
• 2010 : Mario V. Llosa

• 2011 : Tomas Tranströmer

Ballina

 

 
 
 

Filozofi
         dhe letėrsi

|Citate dhe proverba| |Citate sipas autorėve| |"Xhevahire" nga Reis Mirdita|

Altruizmi-Egoizmi Dashuria Edukata Gruaja Mali Natyra Qesėndi
Arsimimi Dashuria (II) Ėndėrrat Humori Mėdyshja Ndryshimi Rrena
Art-Dhunti Dashuria (III) Fėmijėt Imagjinata Miqėsia Nga-fėmijėt Skamja
Besimi Dashuria (IV) Filozofia Inteligjenca Mosha Nga-Vizitorėt Vetitė
  Dituria Fjalėbutėsia Jeta Motivimi Optimizmi Vjedhja
  Drejtėsia Frymėzimi Lakmia Muzika Paqa Xhelozia
      Lotėt   Paragjykimi Tė-pandara
      Lumturia      
____histori kombėtare, vėshtrime, debat, politikė, letra tė hapura____ © Tė gjitha tė drejtat e rezervuara.
Copyright © 2007 [ http:// www. filolet.com ] Tous droits réservés.
Révision : 28 nov. 2012 14:06:32 +0100 .