Filozofi
     dhe
letėrsi

__histori kombėtare, vėshtrime, debat__

 
 

 

 

Portal  Nobelistėt

   

 Gabriela Mistral
(1889-1957)
Shkruan:
Reis Mirdita

 

 

Gabriela Mistral lindi mė 1889 nė Vicuńa nė veri tė Kilit, lugina e Elqui-t. Babai i saj u largua shpejt nga familja duke e lėnė atė nė moshėn tre vjeēare. Kjo rėndoi shum gjendjen ekonomike, por ajo ndoqi shkollimin edhepse me shum ndėrpreje. Kreu edhe gjimnazin e ulėt dhe filloi tė fiton pak si ndihmės mėsuese kur kishte veztėm katėrmbėdhjetė vjet. Mė 1929 i vdes e ėma , Petronila Alcayaga, e Gabriela ia kushton librin e parė tė saj me titullin Tala (1938). Mė 1904, boton me pseudonime tė ndryshme nė gazetėn lokale El Coquimbo de La Serena, poemat e saja si "Ensońaciones", "Carta Ķntima" et "Junto al Mar".

Mė 1906, punon si mėsuese dhe takon Romeo Ueta-n, punėtor i hekurudhės i cili vetėvritet mė 1909. Kjo gjė e goditi thelle Gabrielėn e cila nė veprėn e saj e vėndoi tė tėrėn nė soditjet mbi jetėn dhe vdekjen. Jeta e saj do tė jetė mandej shum e pasuruar me miq e mikesha me tė cilat mbajti njė letėrkėmbim tejet tė gjallė.

Sukseset e para mė tė dalluara erdhėn mė 1914 kur fitoi ēmimin Juegos Florales avec me pėrmbledhjen Sonetos de la Muerte (Soneta e vdekjes) . Nga kėtu mer pseudonimin Gabriele Mistral qė nė tė vėrtetė ėshtė njė kompozicion i emrave tė dy poetėve tė saj tė preferuar Gabriele D'Annunzio dhe Frédéric Mistral.


Fshati i fėminisė sė Gabriela Mistral-it

Gjatė vitit 1922 morri njė thirrje nga Ministria Meksikane pėr Edukim, me qėllim qė tė vė nė kėmbė njė sistem bibliotekash shkollore nė kuadėr tė politikės sė rė pėr edukim. Nė tė njėjtin vit, publikoi pėrbledhjen  Desolación qė e bėri autoren tė famshme ndėrkombtarisht. Vitin vijues botoi Lecturas para Mujeras (Lektyrė pėr femra), nė prozė dhe poezi ku ngrinte larte ėmėrinė dhe edukimin e fėmive.

Posa u kėthye nė vendlindje, morri titullin akademik dhe profesore e spanjollishtes nė Universitetin i Kilit dhe nė tė njėjtėn kohė botoi nė Madrid me tregime Ternura. Vitin vijues fillo vizitėn e vėndeve tė Amerikės Latine : Brazil, Uruguaj e Argjentinė : u kėthye nė kili dhe hoqi dorė nga detyra e profesoreshės. Nga 1925 gjer mė 1934 jetoi kryesisht nė Evropė ; gjegjėsisht nė Francė e Itali. Nė Spanjė u njoh me nobelistin e ardhshėm, bashkatdhetarin e vet Pablo Nerudėn.

Mė 1938 publikoi Nė Buenos Aires me ndihmėn e mikut tė kafmotshėm Victoria Ocampo pėrmbledhjen me poema Tala. Tė ardhurat nga ky libėr ia kushtoi jetimėve tė luftės qytetare spanjolle.

Mė 1943 pėjetoi vetėvrasjen e nipit tė vet shtatėmbėdhjetė vjaēar  e kjo dhimbje e madhe do tė jetė tema e veprės sė fundit botuar pėr sė gjalli (1957) nėn titullin Lagar. Pas vdekjes, mikesha e saj  Doris Dana do tė boton mė 1967 pėrmbledhjen Poema de Chile.

Gabriela Mistral, ēmimin Nobel pėr Letėrsi e morri mė 1945 e kjo njėherit ėshtė nobelistja e parė latino-amerikane.

Gabriela kishte shėndet tė dobėt e e ngarkuar me udhėtime tė shumta, vdiq nė Hempstead nė shtetin e New York-ut  nga njė kancer mė 10 kallnuer 1957.

 Veprimtaria (Titujt nė spanjollisht) :
 

·  Sonetos de la Muerte (1914)

·  Desolación (1922)

·  Lecturas para Mujeres (1923)

·  Ternura (1924)

·  Nubes Blancas y Breve Descripción de Chile (1934)

·  Tala (1938)

·  Antologķa (1941)

·  Lagar (1954)

·  Recados Contando a Chile (1957)

·  Poema de Chile (1967, botim pas vdekjes)

Nobelistėt

Rradhitje sipas vitit:

• 1901 : R.S Prudhomme
• 1902 : Th. Mommsen  
• 1903 : B. Bjornson
• 1904 : Frédéric Mistral dhe
José Echegaray 
• 1905 : H. Sienkiewicz  
• 1906 : G. Carducci
• 1907 : Rudyard Kipling
• 1908 : R. Eucken
• 1909 : Selma Lagerlöf
• 1910 : P. von Heyse  
• 1911 : M. Maeterlinck  
• 1912 : G. Hauptmann  
• 1913 : R. Tagora  
• 1914 : nuk u nda
• 1915 : Romain Rolland
• 1916: von Heindestam
• 1917 : Karl Gjellerup dhe
H. Pontoppidan 
• 1918 : nuk u nda
• 1919 : Carl Spitteler
• 1920 : Knut Hamsun  
• 1921 : Anatole France  
• 1922 : J. Benavente
• 1923 : W. B. Yeats
• 1924 : W. Reymont
• 1925 : G. B. Shaw 
• 1926 : G. Deledda
• 1927 : Henri Bergson  
• 1928 : Sindgrid Undset
• 1929 : Thomas Mann  
• 1930 : Sinclair Lewis
• 1931 : Erik A. Karlfeldt
• 1932 : J. Galsworthy
• 1933 : Ivan A. Bounine
• 1934 : Luigi Pirandello
• 1935 : nuk u nda
• 1936 : Eugene O'Neill
• 1937 : R. M. Du Gard
• 1938 : Pearl Buck
• 1939 : F. E. Sillanpaa
• 1940 : nuk u nda
• 1941 : nuk u nda
• 1942 : nuk u nda
• 1943 : nuk u nda
• 1944 : J. V. Jensen
• 1945 : Gabriela Mistral
• 1946 : H. Hesse
• 1947 : André Gide
• 1948 : Thomas S. Eliot
• 1949 : W. Faulkner
• 1950 : B. Russel
• 1951 : Par Lagerkvist
• 1952 : F. Mauriac
• 1953 : W. Churchill
• 1954 : E. Hemingway
• 1955 : H. Laxness
• 1956 : J. R. Jimenez
• 1957 : Albert Camus
• 1958 : Boris Pasternak (e refuzoi).
• 1959 : S. Quasimodo
• 1960 : S-J. Perse
• 1961 : Ivo Andriq
• 1962 : John Steinbeck
• 1963 : Georges Séféris
• 1964 : J-P Sartre (e refuzoi)
• 1965 : M. A. Shollohov
• 1966 : S. J. Agnon dhe
Nelly Sachs
• 1967 : M. A. Asturias
• 1968 : Y. Kawabata
• 1969 : Samuel Beckett
• 1970 : A. Solzhenjicin
• 1971 : Pablo Neruda
• 1972 : Henrich Böll
• 1973 : Patrick White
• 1974 : E. Johnson dhe
Harry Martinson
• 1975 : E. Montale
• 1976 : Saül Bellow
• 1977 : V. Aleixandre
• 1978 : Issac B. Singer
• 1979 : O. Elytis
• 1980 : Ceslaw Milosz
• 1981 : Elias Canetti
• 1982 : G. G. Marquez
• 1983 : William Golding
• 1984 : Jaroslav Seifert
• 1985 : Claude Simon
• 1986 : Wole Soyinka
• 1987 : Joseph Brodsky
• 1988 : N. Mahfouz
• 1989 : Camillo J. Cela
• 1990 : Octavio Paz
• 1991 : N. Gordimer
• 1992 : Derek Walcott
• 1993 : Toni Morrison
• 1994 : Oe Kenzaburo
• 1995 : S. Heaney
• 1996 : W. Szymborska
• 1997 : Dario Fo
• 1998 : José Saramago
• 1999 : Günter Grass
• 2000 : Gao Xingjian
• 2001 : V. S. Naipaul
• 2002 : Imre Kertész
• 2003 : J. M. Coetzee
• 2004 : Elfriede Jelinek
• 2005 : Harold Pinter
• 2006 : Orhan Pamuk
• 2007 : Doris Lessing
• 2008 : J-M Le Clézio
• 2009 : Herta Müller
• 2010 : Mario V. Llosa

• 2011 : Tomas Tranströmer

Ballina

 

 
 
 

Filozofi
         dhe letėrsi

|Citate dhe proverba| |Citate sipas autorėve| |"Xhevahire" nga Reis Mirdita|

Altruizmi-Egoizmi Dashuria Edukata Gruaja Mali Natyra Qesėndi
Arsimimi Dashuria (II) Ėndėrrat Humori Mėdyshja Ndryshimi Rrena
Art-Dhunti Dashuria (III) Fėmijėt Imagjinata Miqėsia Nga-fėmijėt Skamja
Besimi Dashuria (IV) Filozofia Inteligjenca Mosha Nga-Vizitorėt Vetitė
  Dituria Fjalėbutėsia Jeta Motivimi Optimizmi Vjedhja
  Drejtėsia Frymėzimi Lakmia Muzika Paqa Xhelozia
      Lotėt   Paragjykimi Tė-pandara
      Lumturia      
____histori kombėtare, vėshtrime, debat, politikė, letra tė hapura____ © Tė gjitha tė drejtat e rezervuara.
Copyright © 2007 [ http:// www. filolet.com ] Tous droits réservés.
Révision : 28 nov. 2012 14:06:32 +0100 .