| |
René franēois Armand Prudhomme
ėshtė fėmi i njė familje komersante me nivel tė lartė ekonomik dhe
shoqėror. Nė fillim i punėsuar por i dėshpruar nga puna si inxhenier,
u largua pėr nė Paris ku filloi studimet nė drejtėsi. Pas studimeve, i
neveritur nga puna e stazhistit tek njė noter, vendosi ti jepet poezisė
e kėtė ia mundØsonte edhe pasuria e vet dhe kėshtu nė moshėn njėzet
e gjashtė vjeēe nxorri nė dritė pėrmbledhjen e parė me poezi
Stances et Počmes (1865) (Stanca* dhe poema). Ky libėr u pranua shum mirė
nga Charles-Augustin Sainte-Beuve** e me kėtė suksesi u arrit
rrufeshėm. Vaza e thyer recitoj anė e mbanė. Ky sukses i bėri tė
mundshėm bashkėpunimin nė Parnasse themeluar nga Leconte de Lisle e kjo
e pėrforcoi akoma mė tepėr dėshirėn dhe mundin e Prudhomme-it drejt
perfeksionimit tė vėrtėtė.
Mė 1869, doli nga shtypi libri me
poezi Les Solitudes (Vetmimet). Vjershat kėtu marrin karakter filozofik e
ky zhanr vėrtetohet me pėrkthimin e vargjeve De la nature des choses
(1869), (Natyra e gjėrave) tė Lukrecit.
Gjatė rretthimit tė Parisit,
Sully Prudhomme u angazhua nė garden mobile ku nga tė ftohtit, lodhja
dhe mungesa tė tjera tė shumta i sollėn njė paralizim, pasojat e tė
cilit i bajti gjatė tėrė jetės.
Ky pėrjetim si dhe soditjet mbi
luftėn janė tema e librit Impressions de guerre (Pėrshtypjet nga
lufta). Vepra e tij me poezi filozofike vazhdon nė Les Destins (1872)
(Fatet) pas sė cilės i rreket njė vjershėrimi mė intim e sentimental
me Les Vaines Tendresses ( 1875) (Dashuritė e kota).
Nė vijim shkroi dy poema tė
gjata qė lirisht mund tė themi se paraqesin pėrkryerjen e tij
filozofike : La Justice (1878) (Drejtėsia) dhe Le Bonheur (1888) (
(Lumturia). Mė 1886 boton pėrmbledhjen La Révolte des fleurs (Revolta e
luleve) dhe Le Prisme (Prizma)
Mė 1881, Sally Prudhomme u zgjodh
nė Akademinė franceze, kurse me 10 dhetor 1901, iu nda Ēmimi Nobėl pėr
vepėr jetėsore. Kėtė ēmim, ai ia dhuroi fondacionit « Shoqata
e njerėzve tė letėrsisė ». Kjo shoqatė ndanė ēmime pėr poezi
mė tė mirė.
Veprat poetike:
- Stances et Počmes, 1865
- Les Épreuves, 1866
- Les Solitudes, 1869
- Les Destins, 1872
- La France, 1874
- Les Vaines tendresses, 1875
- Le Zénith, počme, 1876
- La Justice, 1878
- Poésie, 1865-1888
- Le Prisme, poésies diverses,
1886
- Le Bonheur, 1888
- Épaves,
1908
- *lloj
poezie lirike
- **shkrimtar,
poet e kritik francez si dhe redaktor me ndikim nė Globe.
|
|
Rradhitje
sipas vitit:
1901: R.S
Prudhomme
1902: Th. Mommsen
1903 : B. Bjornson
1904 : Frédéric Mistral dhe José Echegaray
1905 : H. Sienkiewicz
1906 : G. Carducci
1907 : Rudyard Kipling
1908 : R. Eucken
1909 : Selma Lagerlöf
1910 : P. von Heyse
1911 : M. Maeterlinck
1912 : G. Hauptmann
1913 : R. Tagora
1914 : nuk u nda
1915 : Romain Rolland
1916: von Heindestam
1917 : Karl Gjellerup dhe H. Pontoppidan
1918 : nuk u nda
1919 : Carl Spitteler
1920 : Knut Hamsun
1921 : Anatole France
1922 : J. Benavente
1923 : W. B. Yeats
1924 : W. Reymont
1925 : G. B. Shaw
1926 : G. Deledda
1927 : Henri Bergson
1928 : Sindgrid Undset
1929 : Thomas Mann
1930 : Sinclair Lewis
1931 : Erik A. Karlfeldt
1932 : J. Galsworthy
1933 : Ivan A. Bounine
1934 : Luigi Pirandello
1935 : nuk u nda
1936 : Eugene O'Neill
1937 : R. M. Du Gard
1938 : Pearl Buck
1939 : F. E. Sillanpaa
1940 : nuk u nda
1941 : nuk u nda
1942 : nuk u nda
1943 : nuk u nda
1944 : J. V. Jensen
1945 : Gabriela Mistral
1946 : H. Hesse
1947 : André Gide
1948 : Thomas S. Eliot
1949 : W. Faulkner
1950 : B. Russel
1951 : Par Lagerkvist
1952 : F. Mauriac
1953 : W. Churchill
1954 : E. Hemingway
1955 : H. Laxness
1956 : J. R. Jimenez
1957 : Albert Camus
1958 : Boris Pasternak (u refuzua).
1959 : S. Quasimodo
1960 : S-J. Perse
1961 : Ivo Andriq
1962 : John Steinbeck
1963 : Georges Séféris
1964 : J-P Sartre (u refuzua).
1965: M. A. Cholokhov
1966 : S. J. Agnon dhe Nelly
Sachs
1967 : M. A. Asturias
1968 : Y. Kawabata
1969 : Samuel Beckett
1970 : A. Soljenitsyne
1971 : Pablo Neruda
1972 : Henrich Böll
1973 : Patrick White
1974 : E. Johnson dhe Harry Martinson
1975 : E. Montale
1976 : Saül Bellow
1977 : V. Aleixandre
1978 : Issac B. Singer
1979 : O. Elytis
1980 : Ceslaw Milosz
1981 : Elias Canetti
1982 : G. G. Marquez
1983 : William Golding
1984 : Jaroslav Seifert
1985 : Claude Simon
1986 : Wole Soyinka
1987 : Joseph Brodsky
1988 : N. Mahfouz
1989 : Camillo J. Cela
1990 : Octavio Paz
1991 : N. Gordimer
1992 : Derek Walcott
1993 : Toni Morrison
1994 : Oe Kenzaburo
1995 : S. Heaney
1996 : W. Szymborska
1997 : Dario Fo
1998 : José Saramago
1999 : Günter Grass
2000 : Gao Xingjian
2001 : V. S. Naipaul
2002 : Imre Kertész
2003 : J. M. Coetzee
2004 : Elfriede Jelinek
2005 : Harold Pinter
2006 : Orhan Pamuk
2007 : Doris Lessing
2008 : J-M Le Clézio
2009 : Herta Müller
Ballina |
