Nezim Frakulla (1680-1760)                                             faqe nga "Divani"

Nezim Frakulla, i njohur gjithashtu me emrin Nezim Berati lindi në Frakull afër Fierit por pjesën më të madhe të jetës së tij e kaloi jashtë fshatin të lindjes. Në moshë mjaftë të re nisi mësimet në Medresen e Beratit nga më tej, vazhdoi nxënien edhe një kohë të gjatë në Stamboll dhe po këtu i shkroi poezitë e para në turqisht, arabisht dhe persisht. I etur gjithënjë për dituri të reja, bëri udhëtime nëpër shum vende të lindjes nga ku u këthye pak sa i lodhur nga pasqyra e rëndë e jetës që i la mbresa të shumfishta pezmatimi.

Me të këthyer në Berat, e i shtyrë nga skamja, Nezimi shërbeu te një bej dhe njëherit filloi të shkruaj vargje në shqip. Në këtë kohë Berati ishte qendër e kulturës në mes të cilëve kishte edhe shum poetë e ndër ta, myftiu i qytetit i cili nuk e duronte dot ngritjen e Nezimit të cilin e detyroi në një mënyrë të largohet në Elbasan.

Nga këtu ai internohet në Besarabi por përsëri këthehet në Berat : Në një moment u largua për në Stamboll por u burgos ku edhe vdiq në vitin 1760.

Kur flasim për bejtexhinjt, e në rastin  konkret për Nezimin, duhet të kemi parasyshë se dhënia e kuptimit negatif këtyre frymëzuesëve, arsimuesve,  dhënësve dritë gjuhës sonë të  palëvruar dhe që e ngritën në vendin që meriton, janë posaçërisht bejtexhinjt. Në  divanin e tij Nezimi thot :  Divan kush pat folur në shqip?… Bejan kush pat folur në shqip?…  (bejan ,  retorikë, vërtetoj, dëshmoj). Pra një dëshmi e bukur për një fillim të mirëfilltë të një letërsie të mirëfilltë në gjuhën shqipe që nuk është më një tentativë dogmatiko-fetare po zanafillë e shkruar poetike me petk laik.  Gjuha e përdorur në veprat e tij është të folmit e Beratit që me të vërtetë, akoma edhe sot, është shume e afërt me gjuhën e mirëfilltë letre shqipe. Dhe akoma, morfologjia e sintaksa e përdorur, nuk haset askund më parë ne ato pak shkrime që gjejmë gjer më atëherë : Në revistën  Zani i naltë në mes tjerash e gjejmë këtë pohim të thënë në mënyrë shumë të qëlluar : « … Nezimi në këto vjersha na paraqet disa trajta morfologjike e sintaksore të padëgjuara deri më sot ». Në faqen enciklopedike me renome botërore të Larousse-it (http://www.larousse.fr)  thuhet se ata  janë vepradhe vazhdon : Autorët çfrytëzojnë tema tradicionale orientale duke evokuar ngaherë ngjarje bashkëkohore dhe aspekte të jetës lokale. Nezim Frakulla dhe Hasan Zuko Kamberi janë përfaqësues të parë të kësajë periudhe që ngazëllehet me Muhamet Kyçykun (1784-1844).

Nezim Frakulla na la në gjuhën shqipe, një divan (i cili në origjinë ka patur 110 vjersha, nga të cilat disa janë zhdukur), me një fushë të gjërë tematike orientale si dhe nga jeta e përditshme shqiptare : përpos kësaj ai shkruajti shumë gazela ku në mes tjerash këndon me shqetësim për botën dhe kohën që jetonte njeriu ; këndon për atdheun e lënë për t’ia mësye gyrbetit dhe kërkon të mos të harrohet vendlindja dhe të afërmit :

O shokë, mos na harroni,

…këndon për natyrën me një bukuri  sa edhe vet natyra kur thot :

A s'e shihni ju në dynja
Manushaqenë,
nëpër male, nëpër sahara*
çeli faqenë ?
…
u lulëzua
U zbukurua dynjaja.
Jeta në shenllëk u mbulua,
gëzojnë fukaraja.

Përveç këtyre, Nezim Frakulla shkruajti edhe vepra fetare poashtu në vargje.

*fusha

Portali i citateve | Altruizmi-egoizmi | Besimi | Dashuria | Filozofia | Fëmijët | Fjalëbutësia | Gruaja | Lakmia | Lumturia | Mbi vetitë | Mëdyshja-ngurrimi | 
  Miqësia | Mosha | Paragjykimi | Rrena | Xhelozia | Të pandara | Optimizmi-pesimizmi

| Shkruaj Artikull të ri | Plotëso artikullin e sipërm | Dërgo citat | Reagim ndaj artikullit |

© Të gjitha të drejtat e rezervuara.
Copyright © 2007 [ http:// www. filolet.com ] Tous droits réservés.
Révision : 25 Jul 2010 01:05:40 +0200 .