Filolet                                                                                                         

seneka

Filozofi Letėrsi Krijimtari Poetė tė rinj Gojėdhana Kuvendi Kush jemi Lojra flash

Ballina

Shkrimtarė Shqiptarė

Shkrimtarė tė huaj 

Rilindja

Letėrsia Bejtexhiane

Foilozofėt Anglofonė

Filozofėt Arabė

Filozofėt Frankofonė

Filozofėt Gjermanofonė

Filozofėt Grekė

Filozofėt Romakė

Sofizmi

Stoicizmi

Fjalor

Lajme Filolet

Portrete tė dalluara

Arkivi

Gjurmime-studime -
eseistikė - intervista

Laureta Miftari:
Vartėsia 
Dhuna
Mėsimi 
Egoizmi
Altruizmi 
Lumturia
Vartėsitė qė na sundojnė
Vetmia
Konflikti 

Arif Molliqi:
Toponimi i fshatit Llukė 
Tahir Ef. Lluka...
Poezi biografike


Nga arti muzikor


Nicole Kuderli


Drejtė siteve:
Fjala
***Kuvendi***
Cartoon

Faqe tė reja:  
Gojėdhana shqiptare
Albume tė vizitorėve


Naim Frashėri (1846–1900) 

naim frasheri                                                                                                     

Jeta 

Naim Frashėri lindi nė Frashėr (Pėrmet) mė 25.05.1846.  Mėsimet e para i mori nė  gjuhėn turke dhe arabe nga imami i fshatit e mandej, poashtu nė vendlidje, kreu  shkollėn fillore dhe nė tė njejtėn kohė mėsonte persishten nė teqen bektashiane. Mė 1865, familja shpėrngulet nė Janinė dhe kėtu ai fillon tė ndjek gjimnazin grek "Zosimea" tė cilin edhe e kryen mė vitin 1869. Mėtej punėsohet nė Stamboll por u shtėrngua, pėr shkaqe shėndetėsore (tuberkuloz) ti kėthehet ajrit mė tė favorshėm tė vendlindjes dhe u punėsua  sė pari nė Berat dhe mė vonė nė Sarandė (nėpunės dogane). Kjo ėshtė njėherit koha kur Naimi bėnė hapat e para krijimtarisė nė shqip e sidomos nė persisht nga se edhe botoi mė 1885 lirikat "Tehajylat" (Ėndėrrimet).

Ishte kjo njėherit periudhė e trazirave dhe styhive nė mbarė Evropėn e sidomos stuhitė e fuqishme tė zgjimit tė kombeve tė shtypur luhatnin me ngulm fuqitė sunduese tė kohės.  Kjo ėshtė epoka e Rilindjes Kombtare dhe e Lidhjes Shqiptare tė Prizrenit, e ideolog kryesor dhe  njėri nga udhėqėsit mė tė shquar, ishte vėllau i madh i Naimit, Abdyl Frashėri. Nė tė njejtėn kohė Samiu ishte udhėheqės i Shoqėrisė sė Stambollit, vatėr kjo e veprimtarisė atdhetare nga edhe Naimi ndoqi me pėrkushtim traditėn fisnike tė familjes sa i pėrket ēėshtjes kobmtare. Ai, iu dha me ngulm letėrsisė shqiptare me poemėn "Shqipėria", qe bashkėpuntor dhe botues kryesor i revistės « Drita » qė vazhdoi mė vonė nėn emrin "Dituria", ku edhe botoi prozė, poezi dhe pėrkthime.

Nė vitin 1886 Naimi botoi poemėn - monument tė letėrsisė sonė "Bagėti e Bujqėsi" pėr tė vazhduar mėtej tė shkruaj pėr shkollarė vėllime me poezi, prozė dhe njohuri tė tjera tė  pėrgjithshme si nė lėminė e historisė ("Histori tė pėrgjithshme") dhe shkencave tė natyrės ("Dituritė" e ribotuar me titull tė ri : "Gjithėsia"- 1895). « Lulet e verės » i botoi nė vitin 1890 dhe vazhdoi me prozė e poezi gjer mė vitin 1898 kur nxori nė dritė poemėn "Historia e Skėnderbeut" dhe atė  fetare : "Qerbelaja". Kėto ishin njėherit krijimet e tij voluminoze tė fundit para vdekjes e  cila gjeti nė Stamboll - Erenköy (nė foto Shadėrvani i Erenköy-it) mė 20.10. 1900.

Lirika, filozofia dhe idealet e Naimit

Naim Frashėri, mund tė themi lirisht se ėshtė poet i cili krijoi, poezinė filozofike nė gjuhėn shqipe. Pyetjet e parashtruara mbi natyrėn dhe ligjet e saja ; zanafilla dhe fundi ; njeriu dhe gjithėsia e pafund ; dhe ai mahnitet me mrekullitė ligjeve fizike tė natyrės si qė janė : toka, yjet, stinėt… Ėshtė fetar dhe sheh nė njė mėnyrė njė lidhshmėri qenėsore mes ligjeve dhe krijimeve tė pambarim me Zotin. Pėr kėto pikėpamje dhe kėrkime ("Mendja ime, s’gjen prehje, bėn kėrkime" ("Ėndėrrimet") dhe nė "Lulet e verės" : "mė ēdo an' ėshtė perėndia"), nuk e bėjnė Naimin panteist tė konceptit tė panteizmit qė mbron Spinoza sepse ai , si qė tham, ėshtė besimtar i kulluar nė Zotin dhe pra, i influencuar sipas traditės qė i takonte dhe i bashkangjitet nė mėnyrėn mė tė bukur tė mendimtarit tė lirė dhe, nė formėn e vetpėrfundimit se Zoti krijoi gjithėēka dhe ai gjindet gjithėkund si dhe "i dituri mund ta njohė".

Naimi ėshtė padagog dhe arsimdashės i pashoq. Njė pjesė tė madhe tė veprimtarisė sė tij  ia kushtoi shkollarėve tė vegjėl… Mirėpo, vendin kyq nė idealet e Naimit e zė liria e kombit. Lirinė qė e shihte tė fituar me luftė. Mbronte sistemin demokratik tė pushtetit dhe ndėrlidhej me idetė mė pėrparimtare tė mendimtarėve europianė tė kohės.

Frymėzimi i pashtershėm i Naimit ishte kombi me virtytet e tia tė larta, begatia dhe bukuria e tokės sonė dhe bashkimi i saj nė njė shtet tė lirė, dashuria pėr njeriun dhe arsimimin e tij… Naimi ndriēonte dhe ndriēon akoma… Ai do tė ndriēoj nė pambarim.

Poezi ►►►

 



Horoskopi javor
Quizz, Scrabble, Lojra tė tjera...

------------------------------
-

Shkrimtarėt  bashkėkohorė    
shqiptarė 

Abdylazis Islami
Ali Podrimja
Arif Molliqi
Azem Shkreli
Bujar Plloshtani
Dh. Pojanoku
Din Mehmeti
Esad Mekuli
Jeton Kelmendi
Hajdar Salihu
M. Blakaj
Nermin Vlora-F
Pal Sokoli
Sadik Krasniqi
Sevdije Rexhepi
Shefqet Dibrani

Shkrimtarėt 
shqiptarė - gjysma e parė e shek. XX

Ali Asllani
Faik Konica
Fan S.Noli
Gjergj Fishta
L. Poradeci
Migjeni
Sterjo Spasse

Rilindasit

Asdreni 
Filip Shiroka
J. De Rada
Naim Frashėri
Ndre Mjeda
Sami Frashėri

Bejtexhinjt 

H. Z. Kamberi
Muhamet Ēami
Nezim Frakulla
Selejman Naibi
Tahir Ef. Lluka

Shkrimet e para tė gjuhės shqipe

Gjon Buzuku

Citate dhe Proverba 
Posta e citateve

 

Portali i citateve ¦ Altruizmi-egoizmi ¦ Dashuria ¦ Filozofia ¦ Fėmijėt ¦ Fjalėbutėsia ¦ Gruaja ¦ Lakmia ¦ Lumturia ¦ Mbi vetitė ¦ Mėdyshja-ngurrimi ¦ 
 
Miqėsia
¦ Mosha ¦ Paragjykimi ¦ Rrena ¦ Xhelozia ¦ Tė pandara ¦ Optimizmi-pesimizmi


¦ Shkruaj Artikull tė ri ¦ Plotėso artikullin e sipėrm ¦ Dėrgo citat ¦ google ¦ 

© Tė gjitha tė drejtat e rezervuara.
Copyright © 2007 [ http:// www. filolet.com ] Tous droits réservés.
Révision : 08 Mar 2010 17:58:53 +0100 .