rmt                                                   seneka

Filozofi

Letėrsi

Krijimtari Poetė tė rinj Gojėdhana Kuvendi Lojėra flash Kush jemi  

Ballina

Shkrimtarė Shqiptarė

Histori Kombėtare

Rilindja

Letėrsia Bejtexhiane

Shkrimtarė tė huaj 

Nobelistėt

Foilozofėt Anglofonė

Filozofėt Arabė

Filozofėt Frankofonė

Filozofėt Gjermanofonė

Filozofėt Grekė

Filozofėt Romakė

Sofizmi

Stoicizmi

Fjalor

Portrete tė dalluara

Arkivi

Laureta Miftari:



Nga arti muzikor


Nicole Kuderli


Drejtė siteve:
Fjala
***Kuvendi***
Cartoon

Faqe tė reja:  
Gojėdhana shqiptare Albume tė vizitorėve


Muhamet Ēami – Kyēyku  (rreth 1748 – 1844)

Muhamet Ēami lindi nė Konispol rreth vitit 1748. Nuk dijmė shum pėr fėmininė e hershme tė tij. Kemi njohuri tė mėvonshme pėr studimet nė Egjipt, tė cilat zgjatėn 11 vjet ku edhe u njoh me njė numėr tė madh bashkėkombasish qė punonin dhe jeton atje. Me tė kryer studimet teologjike u kėthye nė fshatin e lindjes dhe u vu nė shėrbim tė fesė si imam.  

Nė letėrsi, Kyēyku zė vėndin e merituar tė pikėnisėsit dhe pikėkaluesit  nga klasika bejtexhiane nė poezinė e Rilindjes Kombėtare.  Ai ėshtė gjithashtu i pari ndėr shqiptarėt tė ketė shkruar poemė voluminoze. Sikur tė gjithė bejtexhijtė, e qė nga fillimi i kėtij lloji letrar, shumė ide e tema mirreshin nga librat fetar dhe nga themelet e moralit dhe virtytit fetar islam. Kur bisedojmė pėr moralin e gruas dhe burrit, duhet vėnė nė dukje se ėshtė i famshėm respekti bashkėshortor ilir dhe par shqiptar  qė nė kohėrat pagane kėshtuqė bejtexhinjt, e nė kėtė rast Muhamet Ēami vetėm ngrinte lartė besnikėrinė iliro shqiptare dhe natyrisht atė islame tė relacioneve familjare.  

Brendia e poemės Erveheja * (nė fillim Ravda) se Ēamit duhet tė ketė qenė e njohur nė trojet tona sidomos pas pranimit tė Islamit nga shkaku se kjo temė, nė variante tė afėrta, ka arritur nė fillim nga persia e mė vonė edhe nga turqit si letėrsi gojore dhe nė raste mė tė rralla edhe nė forma tė shkruara sė paku nė gjuhėn turke. Nuk kemi dokumente tė shkruara pėr tė vėrtetuar kėto tė dhėna, por nėse nisemi nga fakti se shumė shqiptarė, pas pranimit tė fesė islame shkolloheshin nė vise tė ndryshme tė perandorisė turke, bėnė reale mundėsitė e pėrhapjes se literaturės arabe, perse gjegjėsisht asaj turke nė Ballkan. Nga sanskritishtja kemi shkrimin « Shukasaptati » nga morri idenė dhe frymėzimin poeti Pers Zijauddin Nakshabi dhe shkroi Tutinamen e tij, prej nga, Kyēyku ndėrtoi mjaftė bukur, historinė me tipare tė grues luftėtare shqiptare nė mbrojtje tė nderit. Dhe Erveheja e mbrojti me guxim pa u trembur as nga vdekja. Nė kėtė mėnyrė ajo arrin tė lundroj nėpėr shtėrngatat qė i sillte jeta gjer nė momentin fatlum tė ngadhnjimit mbi padrjtėsitė dhe nė ngadhnjimin e tė vėrtetės mbi dredhitė dhe pasionet e errėta tė kunatit, pasanikut, shėrbetorit dhe hajnit.  

Sa i pėrket veprės Jusufi dhe Zulehaja , dijmė sė ėshtė njė ngjarje pėr tė cilėn flitet nė librat e Shejtė : Teurat, Inxhil dhe Kur’an nė surrėn « Jusuf ». Janė tė njohura veprat  e shkruara nga kėto  inspirime fetare nė literaturėn orientale e mė gjėrė. Nė persisht, nė njė mėnyrė shum tė bukur shkruajtėn Firdeusi (935-1020 (persisht), mistiku Xha’ami,  (1414-1492) dhe  nė turqisht Hamdullah Hamdi 1449-1508) e shum tė tjerė.  

Kyēyku kėtė ngjarje tė vėrtetė tė treguar nė librat e Shenjt qė janė fjalė tė Zotit, e rreshtoi nė poemė, me njė gjuhė edhepse tė rėnduar me fjalė tė huaja, tė kuptueshme dhe nė nivel mė tė lartė poetik se  Erveheja.  

Veprat tjera tė Kyēykut janė poema me tematikė antialkoolike  Bekriu  (1824), ajo historike nga viti 1826 pėr Ibrahim Pashėn,  fushatat e lavdishme tė mbretit tė Egjiptit Muhamed Aliut kundėr rebelimit grek dhe  poemėn qė merret me hallet e atyre qė detyroheshin tė kėrkojnė kafshatėn e bukės dhe fitimin larg vendlindjes – Gurbetlitė.  

Kyēyku u muer edhe me pėrkthime nga arabaishtja dhe turqishtja e ndėr pėrkthimet mė tė njohura ėshtė padyshim Mevludi i shqipėruar Kasidatu’l Burda nga Al Busiri ( ?-1296).  

                                                                 - - - - - - - - - - - - - - 

* Mė  1888 nė  Bukuresht, Jani Vreto (1822-1900) e botoi Ervehenė tė adoptuer nė si pėrrallė dhe tė pastruar nga fjalėt arabe, persishte dhe turke por megjithate origjinali ngeli mė i kuptueshėm dhe mė lirik.  

*Ahmet Qirezi (1966) botoi nė « Jehona » (Shkup, 1978 ; ribotuar mė 2007)dramėn « Erveheja » me motive nga poema e njėjtė e Kyēykut duke e pėrshtatur shumė bukur pėr skenė.


 

Horoskopi javor
Quizz, Scrabble, Lojra tė tjera...

------------------------------
-

Shkrimtarėt  bashkėkohorė    
shqiptarė 

Abdylazis Islami
Ali Daci
Ali Podrimja
Arif Molliqi
Azem Shkreli
Bedri Dedja
Besnik Camaj

Bujar Plloshtani
Dh. Pojanoku
Din Mehmeti
Esad Mekuli
Jeton Kelmendi
Hajdar Salihu
Haxhi Kraki
Ismet Rashiti

M. Blakaj
Nermin Vlora-F
Pal Sokoli
Sadik Krasniqi
Sevdije Rexhepi
Shefqet Dibrani
Vasil Tabaku

Shkrimtarėt 
shqiptarė - gjysma e parė e shek. XX

Ali Asllani 
Faik Konica  
Fan S.Noli   
Gjergj Fishta
 
L. Poradeci
Migjeni
Sterjo Spasse

Rilindasit

Asdreni 
Filip Shiroka
J. De Rada
Naim Frashėri  
Ndre Mjeda   
Sami Frashėri

Bejtexhinjt 

H. Z. Kamberi  
Muhamet Ēami   
Nezim Frakulla   Selejman Naibi
Tahir Ef. Lluka

Shkrimet e para tė gjuhės shqipe

Gjon Buzuku

Citate dhe Proverba 

Posta e citateve

Portali i citateve | Altruizmi-egoizmi | Besimi | Dashuria | Filozofia | Fėmijėt | Fjalėbutėsia | Gruaja | Lakmia | Lumturia | Mbi vetitė | Mėdyshja-ngurrimi
 
Miqėsia
| Mosha | Paragjykimi | Rrena | Xhelozia | Tė pandara | Optimizmi-pesimizmi


| Shkruaj Artikull tė ri | Plotėso artikullin e sipėrm | Dėrgo citatReagim ndaj artikullit |

© Tė gjitha tė drejtat e rezervuara.
Copyright © 2007 [ http:// www. filolet.com ] Tous droits réservés.
Révision : 25 Jul 2010 01:05:40 +0200 .