rmt                                                  

Filozofi

Letërsi

Krijimtari

Poetë të rinj

Gojëdhana

Kuvendi

Lojëra flash

Kush jemi

Ballina

Shkrimtarë Shqiptarë

Histori Kombëtare

Rilindja

Letërsia Bejtexhiane

Shkrimtarë të huaj 

Nobelistët

Foilozofët Anglofonë

Filozofët Arabë

Filozofët Frankofonë

Filozofët Grekë

Filozofët Romakë

Sofizmi

Stoicizmi

Fjalor

Portrete të dalluara

Arkivi

Migjeni i takon një epoke kalimtare nga romantizmi patriotik në të cilin zhanr prekë shum pak, në një realizëm social të nisur më herët në letërsine evropiane e që kaploi letërsinë shqipe në fillim të shekullit XX.

Migjeni lindi në Shkodër më 13 tetor 1911 : Këtu kreu shkollën fillore kurse shkollën gjysëm të mesme dhe seminarin ortodoks, në Manastir nga ku u këthye dhe punoi mësues në Vrakë, Shkodër dhe Pukë. Kjo është njëherit koha e fillimit të aktivitetit të njohur letrar dhe njiherit kohë më e frytshme në këtë lami. Botoi përmbledhjen e vjershave me titull « Vargjet e lira ». Pa vdekjes u botua përmbledhja e prozave « Novelat e qytetit të veriut ».

Në vitin 1937 u nis për në Itali për shërim në sanatoriumin « San Luigji » të Torino e më vonë në spitalin « Torre Pellice » ku edhe vdes më 26 gusht 1938.

Kur flasim për Migjenin, është  e rrugës të ndajmë këtë poet nga një plejadë të kësajë periudhe sepse shkrimet e tij dallojnë në shum aspekte, e mund të themi lirisht, nga mbarë letërsia realiste. Këtë dallim e vërejtën pjesa më e madhe e kritikëve dhe studjuesve të letërsisë po dhe dashamirët e këtij arti. Migjenin e quajtën Poet i Mjerimit. Por kjo nuk është kryesorja e asaj që them se ai dallon nga të tjerët Poetë të vegjëlisë. Dallimi qëndron në forcën e të shprehurit të vuajtjes së tjetrit,  në vend të uriturit, në vend të malësorit, të vobegët, në vend të atij që ju çel një vrimë në tru… Ai më parë e dëgjon njeriun, dhe e dësjon me empati e mëtej e shtjellon këtë. Dhe nuk e shtjellon as à la Balzac e as në mënyrën  e famshme të mos akuzimit të një personi, një shoqërie apo qoftë edhe një gjëje, ose një pengese si që bën autori i famshëm norvegjez Knut Hamsun në romanin e tij Uria. Migjeni dëgjon rrënkimet dhe thotë atë se si do të reagonte ai vet në këtë situatë… Empati dhe mishërim në të njëjtën kohë. Ja pse unë e quaj Migjenin lirik empatik. Ai dëgjon dhe shëron me lirikën e tij, është edhe luli me këpucën e tij por edhe vet Migjen i dashuruar ose shëndetlig. Në poezi dhe në prozë, ai rrëfen dhimbjen me fuqi të pakrahasueshme ; e harenë e ka me nyanca që prekin mrekullinë e fjalës dalë nga zemra e njeriut që përjeton thellë dhe këtë përjetim e shëndron në nektar poetik. Këto janë vetitë e karakterit të tij dhe të veprës së tij. Ai nuk kërkon vrasje e shpartallime për të arritur lumturinë se e din më së miri nga të gjithë po edhe më mirë se na sot se hareja nuk arrihet me vrasje e përmbysje. Më së shumti që kërkon ai, është një grusht i fortë ti bij malit në zemër… Në zemër ?, çfar simbolike për të treguar dhëmbjen që përjeton njeriu i kohës së tij. Forca e Migjenit është psaçërisht aty se ai nuk kërkon ta permbysë malin, ai don ti thot « malit » se zëmra vuan nga goditjet e varfërisë dhe thërret një goditje grushti për ta « zgjuar » « malin ». Të lëviz ai bashkë me të mjeruarin nga skamja… Të lëvizin ndoshta bashkë për të ndërtuar një hare për të gjithë. Kjo është porosia e tij dhe me këtë rast më kujtohent teoria e do « dijetarëve » të viteve të komunizmin që edhe nëpër shkolla e lavdëronin Migjenin por si përfundim e shanin duke  thënë se atij i mungonte ideologjia supreme (kupto ideologjia komunizëm !). Poeti që duke kënduar mjerimin, ngjallte jetën e skamnorit se dinte dhe guxonte të thoshte atë që nuk mundeshte ta thot askush në formën mjekuese migjeniane. I gjori malsor ishte i kënaqur të dëgjoj të flitet për « Malsorin ». Atij që i mungonte misri, « apotheoza » ia çelte syrin dhe ia ngrohte zemrën për të vajtur pas misrit… e jot pas zotit që ishtë në këto kohëra, vetëm zot ashtu si e donin një pakicë njerëzish… Po « Lulat » e vegjël kur dëgjonin (edhe sot e jo vetëm atherë) se një njeri shkruan për ta, për vuajtjet e tyre ; ata vet e gjenin shkakun dhe shkaktarin e vuajtjeve të tyre ; nuk ju duhej ndonjë çfarë ideologjije kornizash për të hapur zemrën guximit dhe sytë rrugës për të arritur një jetë të bukur, të begatshme… Ai ishte me popullin e varfër dhe shkroi për të skicat dhe poezitë më të ndritshme të letërsisë sonë e më gjërë. Atë kur e lexonin ata për të cilët fliste, zemra ju mbushej krenari se ndienin dikend përkrah tyre ; dhe ata që e lexonin e nuk ishin skamnorë ekonomik, ata shpesh qanin (me perjashtim të skamnorëve moral). Në vitet e gjashtëdhjeta (për fat të keq nuk më kujtohet autori e as viti i saktë) pat thënë se « Migjeni është korean, përndryshe si mundet aq bukur të ndiej dhe të shkruaj për jetën tonë ?! », pyetej ku kritik letrar. Po shkrimtari rumun Nikolaj Maurer a nuk qau kur njohu veprën e Migjenit …?

KANGA E RINIS

Rini, thueja kangës ma të bukur që di!
Thueja kangës sate që të vlon në gji.
Nxirre gëzimin tand' të shpërthejë me vrull...
Mos e freno kangën! Le të marri udhë.

Thueja kangës, rini, pash syt e tu...
Të rroki, të puthi kanga, të nxisi me dashnu
me zjarrm tand, rini... Dhe të na mbysi dallga
prej ndjenjash të shkumbzueme q'i turbullon kanga.

Rini, thueja kangës dhe qeshu si fëmi
Kumbi i zanit te përplaset për qiellë
dhe të kthejë prap te na - se hyjt ta kanë zili

e na të duem fort si të duem një diell.
Thueja kangës, Rini! Thueja kangës gëzimplote!
Qeshu, rini! Qeshu! Bota asht e jote.

SONET PRANVERUER

Me kangë në buzë e me hove të reja
u zgjue agimi pranveruer,
largësinat e hjedhta ka zatetë hareja,
n'argjent shkëlqejnë brigjet tërthuer.

Me kangë në buzë u zgjue agimi
dhe ia këndoi kangën diellit t' art
rrezash purpure dhe jetëdhurimi
me kaltrinat e thellta në qiellë të kjartë.

Me manushaqe në buzë e me andje në zemra
vajzat si biluri ndër kopshtie të gjelbra
dihasin aromat, që lulzimi derdhi,

me gji të paprekun, ku dashnia sosë
me fletza trandafilesh që flladi sjelli
dhe adhrojnë pranverën me një apoteozë.

KANGA E TË BURGOSUNIT

Nëpër hekra të kryqzuem të dritores seme
shof qiellën të coptueme në katërdhetë copë
edhe shof diellin sa një pare serme
- aq larg asht qielli nga e emja gropë.

E kjo gropë e eme e ka emrin burg.
E dini se burgu nuk asht për dëfrim.
Prandaj burg' i em asht shum i ultë
dhe më bani palmuç dhe më mbyti në trishtim.

Hekrat e kryqzuem dhe ndërgjegj' e eme,
dy anmiq të betuem, luftojnë dit' e natë;
por hekr' i fortë e mund ndërgjegjen teme
dhe në dëshprim përplasem si një qen i ngratë.

E kur nata vjen dhe xhixhillojnë hyjt
gëzohem fort, se hekrat nuk m'i kryqzojnë syt',
por t'u sjellmen mbrapa shof dritën e smutë
edhe hijën teme tu' u zgjatë në murt

si një kërcnim ligji, posi një dajak.
Dhe atëher tërbohem dhe urrej pa masë
dritën, hijën, vetën, muret edhe hekrat
edhe e ndjej vetën lua të ndryem në kafas.

Nëpër hekra të kryqzuem të dritores seme
shof qiellën të coptueme në katërdhetë copë
dhe zemra e eme ndien po aq të breme
në mes të katër murve sii në një gropë.

NËN FLAMUJT E MELANKOLISË

Në vendin tonë
kudo valojnë
flamujt e një melankolie
të trishtueshme...
... dhe askush s'mund të thotë
se këtu rron
një popull që ndërton
diçka të re.
Aty këtu në hijet
e flamujve
mund të shifet
një mund, një përpjekje
e madhe përmbi vdekje
për të pjellë diçka të madhe,
për të qitë në dritë një xhind!
Por, (o ironi)
nga ajo përpjekje lind
vetëm një mi.
Dhe kështu kjo komedi
na plas dellin e gazit,
nsa prej marazit
pëlcasim.
Në prakun e çdo banese
ku ka ndoj shenj jetese
valon nga një flamur
melankolie të trishtueshme.

KANGA E DHIMBËS KRENARE

0 dhimbë krenare e shpirtit që vuen
dhe shpërthen ndër vargjet e lira...
A deshte, vall, për t'u ngushlluem
tu' e stolisë botën me xhevahira?

0 dhimbë krenare ndër vargjet e lira,
që kumbojnë me tinguj të sinqertë...
Vall, a do të prekish kënd ndër ndijesina?
Apo do vdesish si vdes gjethi në vjeshtë?

0 kangë e dejë e dhimbës krenare...
Mos pusho kurr! Por bashkë me vaje,
si dy binjakë këndoni mjerimin -
se koha do t'ju bijë ngushllimin.

LAGJA E VARFUN

Krahët e zez të një nate pa fund
e varrosën lagjen pranë,
dritë, jetë, gjallsi - askund,
vetëm errsinë e skam.

U harrue jeta e ditës
ndër shtresat e natës, e pagja
u derdh nga parzm' e errsinës...
n'andrra përkundet lagja.

Njerzit ndër shtëpia flejnë
me gjoksa të lakurtë e të thatë
e gratë... fëmi po u lejnë
pa ushqim në gji, pa fat,

Pushojnë gjymtyrt e shkallmueme
në punën e ditës së kalueme,
shërohen trutë e helmueme
në gjumin e natës s'adhrueme.

Veç zemrat e njerzve të lanun
me të rektunt prralla rrfejnë:
mbi barrat e jetës së namun
që shpirt dhe korriz thejnë.

Prralla mbi fëmij rrugaça
barkjashtë e me hundë të ndyta,
që dorë shtrijnë me vjedhë, me lypë
e ngihen me fjalë të ndyta.

Prralla mbi varza të fyeme
me faqe e me buzë të thithna.
Prralla mbi djelm, me të thyeme
shprese, në burg me duer të lidhna,

të cilt nesër para gjyqit
për delikt do të përgjegjin, -
vetëm dreqit e hyllit
të gjith fajet tash ua mbshtesin.

Kështu lagj' e varfun pëshpritë
dhe errsinës hallet tregon.
Një gjel i undshëm, me dritë
të hanës i rrejtun, këndon.

Hesht! or gjel kryengritës,
i lagjës së varfun. - Këtu
nuk zbardh për ty drita e dritës.
i gjikuem je me ngordhë n'u.

FRYMËZIM I PAFAT

Frymzim' i em i pafat,
që vjen e më djeg mu në gji,
për kë po më flet? për kë të shkruej?
përse po më ban që kaq të vuej?
pse vjen e më djeg mu në gji,
frymzim' i em i pafat?

Për të gjorët? për ata që nuk kanë dritë?
0 frymzim' i em i ngratë,
mjaft me plagë që s'kan shërim,
leni të dergjen në mjerim,
Njerzit s'duen ma trishtim,
botës s'ia kande atë kangë të thatë,
thot se mjell një farë të idhtë.

Far' e idhtë... far' e idhë...
- 0 njerz të bimë nga far' e ambël!
Frigë të mos keni, pse një kangë
mund t'ju theri në ndjesi,
t'ju kujtojnë zemrën në gji
në ndërgjegje dhe një dangë...
porju t'ju bajë edhe ma zi.

Frymzim' i em i pafat!
Shporru ktej! Nuk të due!
S'i due hovet tueja të nalta,
as fluturimet... Nëpër balta...
të ditve tona të shklas un due
rrokë me njerzit që rrok nata.

POEMA E MJERIMIT

Kafshatë që s'kapërdihet asht, or vlla, mjerimi,
kafshatë që të mbetë në fyt edhe të ze trishtimi
kur shefftyra të zbeta edhe sy tëjeshilta
që të shikojnë si hije dhe shtrijnë duert e mpita
edhe ashtu të shtrime mbrapa teje mbesin
të tanëjetën e vet derisa të vdesin.
E mbi ta n'ajri, si në qesendi,
therin qiellën kryqat e minaret e ngurta,
profetënt dhe shejtënt në fushqeta të shumngjyrta
shkëlqejnë. E mjerimi mirfilli ndien tradhti.

Mjerimi ka vulën e vet të shëmtueme;
asht e neveritshme, e keqe, e turpshme;
balli që e ka, syt që e shprehin,
buzët që më kot mundohen ta mshefin -
janë fëmitë e padijes e flitë e përbuzjes,
të mbetunat e flliqta rreth e përqark tryezës
mbi të cilën hangri darkën një qen e pamshirshëm
me bark shekulluer, gjithmon i pangishëm.
Mjerimi s'ka fat. Por ka vetëm zhele,
zhele fund e maje, flamujt e një shprese
të shkymë dhe të coptuem me të dalun bese.

Mjerimi tërbohet në dashuni epshore.
Nëpër skaje t'errta, bashkë me qej, mij, mica,
mbi pecat e mykta, të qelbta, të ndyta, të lagta
lakuriqen mishnat, si zhangë; të verdhë e pisa;
kapërthehen ndjenjat me fuqi shtazore,
kafshojnë, përpijnë, thithen, puthen buzët e ndragta
edhe shuhet uja, dhe fashitet etja
n'epshin kapërthyes, kur mbytet vetvetja.
Dhe aty zajnë fillin të marrët, shërbtorët dhe lypsat
që nesër do linden me na i mbushë rrugat.

Mjerimi në dritzën e synit te kërthini
dridhet posi flaka e mekun qirini
nën tavan të tymuem dhe plot merimanga,
ku hije njerzish dridhen ndër mure plot danga,
ku foshnja e smueme qan si shpirt' i keq
tu' ndukë gjitë e shterruna të së zezës amë,
e kjo prap shtazanë, mallkon zot e dreq,
mallkon frytn e vet, mallkon barrn e randë.
Foshnj' e saj nuk qesh, por vetëm lëngon,
e ama s'e don, por vetëm mallkon.
Vall sa i trishtueshëm asht djepi i skamit
ku foshnjën përkundin lott edhe të fshamit!

Mjerimi rrit fënnin në hijen e shtëpive
të nalta, ku nuk mrrin zani i lypsis,
ku nuk mund t'u prishet qetsia zotnive
kur bashkë me zoja flejnë në shtretënt e lumnis.

Mjerimi pjek fëmin para se të burrnohet;
don ta msojë t'i iki grushtit q'i kërcnohet,
atij grusht që në gjumë e shtërngon për fytit
kur fillojnë kllapitë e etheve prej unit
dhe fetyrën e fëmis e mblon hij' e vdekjes,
një stoli e kobshme në vend të buzqeshjes.
Një fryt kurse piqet dihet se ku shkon
qashtu edhe fëmia në bark të dheut mbaron.

Mjerimi punon, punon dit e natë
tu' i vlue djersa në gjoks edhe në ballë,
tue u zhigatun deri në gjujë në baltë
e prap zorrët nga uja i bahen palë-palë.
Shpërblim qesharak! Për qindenjë afsh
në ditë - vetëm: lekë tre-katër dhe "marsh!".

Mjerimi kaiher' i ka faqet e lustrueme,
buzët e pezmatueme, mollzat e ngjyrueme,
trupin pënnendore e një tregtis së ndytë,
që asht i gjikuem të bijë në shtrat të vet i dytë;
dhe për at shërbim ka për të marrë do franga
ndër çarçafë, ndër fëtyra dhe në ndërgjegje danga.

Mjerimi gjithashtu len dhe në trashigim
-jo veç nëpër banka dhe në gja të patundshme,
por eshtnat e shtrembta e në gjoks ndoj dhimbë,
mund që të len kujtim ditën e dikurshme
kur pullaz' i shtëpis u shemb edhe ra
nga kalbsin' e kohës, nga pesha e qiellit,
kur mbi gjithçka u ndi një i tmerrshmi za
plot mallkim dhe lutje si nga fund i ferrit,
ish zan' i njeriut që vdiste nën tra.
Kështu nën kambë të randë të zotit t'egërsuem -
thotë prifti - vdes ai që çon jetë të dhunuem.
Dhe me këto kujtime, ksi lloj fatkeqësinash
mbushet got' e helmit në trashigim brezninash.

Mjerimi ka motër ngushulluese gotën.
Në pijetore të qelbta, pranë tryezës plot zdrale
të neveritshme, shpirti me etje derdh gotën
në fyt për me harrue nandhetenand' halle.
E gota e turbull, gota satanike
tu' e ledhatue e pickon si gjarpni -
dhe kur bie njeriu, si gruni nga drapni,

nën tryezë qan-qeshet në formë tragjikomike.
Të gjitha hallet skami në gotë i mbyt
kur njëqind i derdh një nga një në fyt.

Mjerimi ndez dëshirat si hyjet errsina
dhe bajnë tym si hejt q'i ban shkrum shkreptima.

Mjerimi s'ka gëzim, por ka vetëm dhimba,
dhimba paduruese që të bajnë të çmendesh,
që t'apin litarin të shkojsh fill' e të varesh
ose bahe fli e mjerë e paragrafesh.

Mjerimi s'don mshirë. Por don vetëm të drejt!
Mshirë? Bijë bastardhe e etënve dinakë,
të cilt në mnyrë pompoze posi farisejt
i bijnë lodërtinës me ndjejt dhelparak
tu' ia lëshue lypsiti një grosh të holl' në shplakë.

Mjerimi asht një njollë e pashlyeme
në ballë të njerzimit që kalon nëpër shekuj.
Dhe kët njollë kurr nuk asht e mundshme
ta shlyejnë paçavrat që zunë myk ndër tempuj. 

Horoskopi javor
Quizz, Scrabble, Lojra të tjera...
-------------------------------
Shkrimtarët  bashkëkohorë    
shqiptarë 

● Abdylazis Islami
● Ali Daci
● Ali Podrimja
● Arif Molliqi
● Azem Shkreli
● Bedri Dedja
● Besnik Camaj
● Bujar Plloshtani
● Dh. Pojanoku
● Din Mehmeti
● Esad Mekuli
● Jeton Kelmendi
● Hajdar Salihu
● Haxhi Kraki
● Ismet Rashiti
● M. Blakaj
● Nermin Vlora-F
● Pal Sokoli
● Sadik Krasniqi
● Sevdije Rexhepi
● Shefqet Dibrani
● Vasil Tabaku

Shkrimtarët 
shqiptarë - gjysma e parë e shek. XX

●Ali Asllani 
●Faik Konica  
●Fan S.Noli   
●Gjergj Fishta 
●L. Poradeci
●Migjeni
●Sterjo Spasse

Rilindasit

●Asdreni 
●Filip Shiroka
●J. De Rada
●Naim Frashëri  
● Ndre Mjeda   
● Sami Frashëri

Bejtexhinjt 

●H. Z. Kamberi  
●Muhamet Çami   
● Nezim Frakulla   ●Selejman Naibi
●Tahir Ef. Lluka

Shkrimet e para të gjuhës shqipe

●Gjon Buzuku

Citate dhe Proverba 

●Posta e citateve