Ibn Sina – Avicena është filozof, mjek, teolog, poet, politikan dhe përkthyes pers. Lindi pranë qytetit Buhara më 980 (sipas  Hixhrit : 370-428) në Uzbekistanin e sotëm kurse vdiq më 1037 në Hamadan. Gjuhë amëtare e kishte persishten por shkrimet e tija në pjesën dërmuese i shkruajti në gjuhën e shkencës - arabishten klasike.

Në moshën 14 vjeçare vet fillon të studjoj shkencat natyrore dhe mjekësinë. Më parë babai i vet e pat dërguar te jë tregatar të mësoj llogaritjen por shum shpejt ia tejkalon atij. Në këtë Ibn Sînâ e pat mësuar më edhe kuranin përmendësh (hafiz). Në këtë kohë merret gjithashtu me Metafizikën e Aristotelit dhe për ta kuptuar ndihmohet nga një traktat i Al Farabit. Në moshën vjeçe 16, i ndihmuar nga zgjuetësia e jashtëzakonshme bëhet udhëheqës i mjekëve të njohur pasiqë e shëroi princin Nuh ibn Mansur. Në vijim, ky e lejoi të çfletoj bibliotekën e pasur të pallatit. Në moshën 18vj. i ka të gjitha njohuritë e mundshme të kohës dhe nuk nguron të shkruaj librin tij të parë filozofik. Në këtë kohë, gjindet në Harezm, në qytetin Xhuzxhan që ishtë nën sundimin e Abu Muhamed Shirazit i cili jo vetëm që e mori në mbrojtje Ibn Sînën por edhe i dha autorizim të ligjëroj. Këtu filloi të shkruaj veprën e tij të famshme Kitab al Kanun fi Al-tib, Libri i ligjeve mjekësore  (ose edhe Kanuni i mjekësisë).

Nga këtu Sina shkon në Hamadan  (Perendim i Iranit të sotëm) ku sundonte emiri Shems o-Douleh e emëroi vezir. Mirëpo pas vdekjes së Emirit në vitin 1021, fillojnë intrigat dhe xhelozitë kundër Sinës së talentuar dhe burgoset. Arrin të ikë nga këtu për në Ispahan dhe të gjejë mikpritje tek emiri Ala o-Douleh. Këtu, i raskapitur nga puna e palodhshme gjatë tërë jetës, si që thonë  biografët e kohës së tij, shkruante pandërpre edhe duke udhëtuar hypur mbi kalë…, u prek nga një  semundje e zorrëve dhe gjatë një ekspedite të emirit kundër Hamadanit, vdiq në moshën pesëdhjetë e shtatë vjeçe.

Ndikimi filozofik dhe në medicinë qe shum i madh në të gjitha anët e botës. Mirëpo nga ana tjetër, nga xhelozitë dhe për idetë e tija, sidomos në mistikë u persekutua në lindje dhe në perendim. Që nga shekulli i XII gjer më XVII  e më vonë, medicina islame u bë bazament i asaj evropiane. Kanuni i mjekësisë u përkthye nga Gerardo de Cremona brenda viteve 1150 – 1187. Gjatë Rilindjes në Evropë, Leorado da Vinçi dhe Peracelse e dogjën Kanunin në Basel nga një xhelozi të sëmurë. Kjo sjellje është vështire të kuptohet edhe   sikur ata të ofronin ndonjë argument të vlefshëm kundër Kanunit  apo ndonjë studim e zgjidhje më të mirë në këtë lëmi.

Veprat tjera më të njohura të Avicenës janë : Libri i shërimit, Shkrime dhe një vepër e zhdukur e përbërë nga 28 000 pyetje. Përkthimet e veprave të Hipokratit dhe Galienit si dhe studimi posaçërisht i thellë dhe i kujdesshëm i Aristotelit kështuqë  rriti njohuritë mbi kulturën greke në  Evropë e më gjërë.

Ibn Sina është autor i rreth 280 veprave të shkruara në gjuhën arabe dhe një një pakicë në gjuhën perse. Në veprat e tija ai shkroi në të gjitha lëmitë e njohura të kohës së vet me një mprehtësi të jashtëzakonshme e kjo në :

komente kuranore, moral dhe misticizëm ;
mjekësi,psikologji dhe logjikë ;
katematikë, fizikë, kimi, dhe astronomi ;
gjuhësi, poezi dhe përkthime
muzikë.

---------------------------------

Ibn Sina:

• Koha bënë të harojme dhimbjet, i shuan hakmarjet, zbutë hidhërimin dhe ndrydh mërinë; e pra e kaluara është sikur ska egzistuar fare.

• Ecni me nalle (sandale) gjer sa urtia të ju gjej këpucë.

Rradhitje alfabetike:

Al-Farabi
Al-Gazali
Averroes
Avicena



Ballina