Filozofi
     dhe
letėrsi

__histori kombėtare, vėshtrime, debat__

Ballina

Letėrsi

Filozofi

Histori

Opinione

Intervista

Citate

Kontakt

 

 Filozofi  

   

Martin Heidegger

(1889-1976)

Nga:

Reis Mirdita

 

 

Martin Heidegger (1889-1976), lindi nė Messkirch,nė njė familje tė borgjezisė sė ulėt e nė gjendje tė mirė ekonomike, gjė qė i mundėsoi shkollim solid nė universitetin e Freiburg-ut ku kreu teologjine dhe filozofinė, ndoqi mėsime tė matematikės, tė shkencave natyrore si dhe histori. Emėrohet profesor dhe mė 1927 shkruan veprėn kryesore «Qenia dhe koha» (Sein und Zeit). Gjatė vitit 1933, kyqet nė krahun e social-nacionalistėve mirėpo pas disa muajėsh tėrhiqet dhe pėr shkak tė kėsaj, i ndalohen tekstet dhe mėsimdhėnia. Nga kjo kohė, ai do tė kėthehet mė nė univerzitet vetėm pas luftės, mė saktėsisht, nė vitin 1950/51. Heidegger ėshtė themeluesi i egzistencializmit e filozofia e tij,  i ka themelet e veta nė ēėshtjen e qenies e kėtu nėn «qenie» nuk bėhet fjalė pėr njeriun si qė mendohej gjer vonė por pėr tė qenunit - jam - egzistencė, qė edhe ėshtė epiqendra e persiatjeve dhe platformės filozofike tė tij.

Hapat e para nė qarkun e njohurive mė tė thella qė do ti japin kahje themelve tė tij filozof i kapi me leximin e veprės sė parė tė mendimtarisė duke lexuar Aristotelin. Duke u larguar ngadalė nga funkcioni fetar qė i pėrgatitej, kryen gjimnazin dhe si qė u permend mė parė, fakultetin nė Friburg dhe fillon tė lexoj Husserl-in, Nietsche-n, Dilthey-n, Höderlin-in, Dostojevski-n , Hegel-in... Mė 1915 kyen tezėn e vet «Trakata mbi kategoritė dhe sinjifikimet tek Duns Scot-i» dhe bėhet asistent i Husserrl-it kurse mė 1923 bėhet profesor univerziteti nė Marburg. Kėtu edhe publikon veprėn e tij tė parė madhore Sein und Zeit qė bėri bujė me mėnyrėn e thurrjes dhe parashtrimit tė problemeve mbi tė cilat flet dhe par largohet dukshėm nga stili i kohės e kjo ka njė ndikim tė madh nė opinion. Viti 1929 njihet si pėrfundim i njė kariere tė zakonshme intelektuale nė Gjermani. Ky vit krize shoqėrore nė tėrė Europėn bėri qė shum mendimtarė tė kėrkojnė zgjidhje radikale pėr dalje nga nyja e dekandencės ekonomike dhe shoqėrore.

Heideggeri dhe nacizmi

Nė kėto rrethana, Heidegger, pas hypjes nė pushtet tė Hitlerit mė 1933 zgjidhet rektor i univerzitetit te Freiburg-ut dhe anėtarėsohet nė partinė qė pushtet. Shum intelektual tė kohės janė kundėr tij e kjo duket se ndikoi tek ai sepse edhe vet pa se kjo nuk ishte ajo qė ai preferonte dhe shpejtė dha dorėheqje nga detyra e rektorit (shkurt, 1934). Kėshtu u «rikėthye» nga Nietzsche-s, mbi teknikėn, mbi veprat e artit dhe kohė pas kohe kritikonte pushtetin aktual.

Akoma dhe sot debati mbi aderimin e tij partisė naciste nuk ėshtė mbyllur. Dihet se ndenji anėtarė gjer nė mbarim tė luftės dhe se kur nuk u distancua publikisht nga politika dhe tė bėrat e Hitlerit. Por kjo nuk do tė thor asesi se ai ndoqi njė politikė tė tillė pasiqė disa herė deklaroi se ka mundur tė dal nga kjo parti e cila nuk isht ajo qė priste ai. Duket se ndalesa nga ana e « Alencės » mė 1945 qė tė ligjėroj e hidhėroi Heideggerin qė tė vazhdoj heshtjen e tij ndaj tė kaluarės politike. Mė 1951, i hiqet ndalesa dhe Heidegger fillon mėsimdhėnien gjer mė 1958, vit kur pensionohet.

Vdiq nė moshėn 87 vjeēare (1976) nė fshatin e lindjes.

Feuerbach
Hegeli
Heidegger
Kanti
Leibniz
Nietzsche
Schopenhauer

 

 


Filozofi
 
dhe
letėrsi

histori
tradita
vėshtrime
debat

citate
intervista
letra hapura
botime reja

 
 
 

 
 
 

Filozofi
         dhe letėrsi

|Citate dhe proverba| |Citate sipas autorėve| |"Xhevahire" nga Reis Mirdita|

Altruizmi-Egoizmi Dashuria Edukata Gruaja Mali Natyra Qesėndi
Arsimimi Dashuria (II) Ėndėrrat Humori Mėdyshja Ndryshimi Rrena
Art-Dhunti Dashuria (III) Fėmijėt Imagjinata Miqėsia Nga-fėmijėt Skamja
Besimi Dashuria (IV) Filozofia Inteligjenca Mosha Nga-Vizitorėt Vetitė
  Dituria Fjalėbutėsia Jeta Motivimi Optimizmi Vjedhja
  Drejtėsia Frymėzimi Lakmia Muzika Paqa Xhelozia
      Lotėt   Paragjykimi Tė-pandara
      Lumturia      
____histori kombėtare, vėshtrime, debat, politikė, letra tė hapura____ © Tė gjitha tė drejtat e rezervuara.
Copyright © 2007 [ http:// www. filolet.com ] Tous droits réservés.
Révision : 28 nov. 2012 14:06:32 +0100 .