Filozofi
     dhe
letėrsi

__histori kombėtare, vėshtrime, debat__

Ballina

Letėrsi

Filozofi

Histori

Opinione

Intervista

Citate

Kontakt

 

 Filozofi  

   

 


Blaise Pascal

(1623-1662)

Adaptoi:

R. Laēi

 

 

Blaise Pascal mbeti qė nė fėmininė e hershme pa nėnė dhe u rit e edukua nga dy motrat e veta. Kishte shėndet tė dobėt por njė menēuri tė jashtėzakonshme, kureshtar pas dijes dhe me njė inteligjencė jashtė ēdo krahasimi. Qė nė rini njihet si dijetar nė lėminė tė matematikės dhe fizikės. Nė moshėn shtatėmbėdhjetė vjeēare publikoi njė traktat nė gjeometrķ, «Ese mbi konet» (1640). Zbuloi maqinėn pėr llogaritje, orėn e dorės dhe presėn hidraulike.Njė pėrjetim pėrjetim religjioz mė 23 nėntor 1954 (treguar nė «Mémorial» -in e tij) e shtyri tė angazhohet pėrkrah jansestėve dhe tė ndryshoj veprėn e tij.

Mė kėrkesė tė jansenistit Antoine Arnauld, Pascali ju dha dha me tė gjitha forcat e veta retorikės duke pėrdorur nė kėtė betejė stilin e letrave, qė nė kėtė kohė ishte bėrė modė kryesore nė polemikat fetare. «Provincialet» (Les Provinciales – 1656-1657) pėrmbledhin 18 letra tė publikuara ditė mė dite sipas subtiliteteve teologjike e morale nė debatim e sipėr. Kėto letra janė njė ndėr veprat e para mė tė famshme tė prozės klasike franceze. Njėsaktėsi tė madhe argumentuese e pėrforcuar me retorikė tė sinqertė («elokuenca e vertetė nuk merr parasyshė elokuencėn») qė pėr qėllim kryesor ka qartėsinė e kuptimit dhe refuzon pedantizmin (gojtarinė e tepruar, citat e specialitetet tė shtjelluarit. Paskal, nė letrat e veta tregon aftėsi tė mėdha tė humorit dhe ironisė si dhe talent tė rralle drame nė shum dialogje pėrplot ironizma.

Kryevepra e Pascal-it mbete njė libėr i pambaruar i paklasifikueshėm dhe unik («letrat e njė tė vdekuri», Le Guern). «Mendime» ( Pensées) janė fragmente tė njė projekti tė gjėrė apologjetik, shkrimi i tė cilave fillon pa dyshim qä nga viti 1656 por vdekja ndėrpreu pėrfundimin: janė afėr 900 fletė e fletėza nė dorėshkrim tė rradhitura nė 27 tubėza ku vėnde vėnde gjinden disa shėnime mjaftė tė shkurta e disa herė zhvillime tė gjėra disa faqesh. Kėto shkrime tė selekcionuara, tė kontrolluara dhe tė korrigjuara, publikohen pėr sė pari herė pas vdekjes, mė vitin 1670 nga ana e "Messieurs de Port Royal".

Qėllimi i pėrfundimtar i Pascal-it ėshtė tė bėjė njė «Apologji fésė sė krishterė» ("Apologie de la religion chrétienne") por ėshtė pėrshkrimi i tij «Miserja e njeriut pa Zot» ("Misčre de l'homme sans Dieu") qė konsiderohet sot si mė i mrehur ku shtjellon kushtet e njeriut qė anon humbjen e kohės dhe jetės sė vet nė asgjėsi. Ėshtė me rendėsi tė thuhet se edhe kėtu, Pascal-i flet me gjuhė tė thjeshtė natyrale, me njė prozė tė bukur poetike tė shumnduershme dhe me antiteza precize tė zgjedhura nga lėmia e shkencės sė kohės.

(Adaptim nga frėngjishtja)

Bergson
Calvin
Camus
Diderot
Fourier
Gaboury
Montesquieu
Pascal
Rousseau
Voltaire


Filozofi
 
dhe
letėrsi

histori
tradita
vėshtrime
debat

citate
intervista
letra hapura
botime reja

 
 
 

 
 
 

Filozofi
         dhe letėrsi

|Citate dhe proverba| |Citate sipas autorėve| |"Xhevahire" nga Reis Mirdita|

Altruizmi-Egoizmi Dashuria Edukata Gruaja Mali Natyra Qesėndi
Arsimimi Dashuria (II) Ėndėrrat Humori Mėdyshja Ndryshimi Rrena
Art-Dhunti Dashuria (III) Fėmijėt Imagjinata Miqėsia Nga-fėmijėt Skamja
Besimi Dashuria (IV) Filozofia Inteligjenca Mosha Nga-Vizitorėt Vetitė
  Dituria Fjalėbutėsia Jeta Motivimi Optimizmi Vjedhja
  Drejtėsia Frymėzimi Lakmia Muzika Paqa Xhelozia
      Lotėt   Paragjykimi Tė-pandara
      Lumturia      
____histori kombėtare, vėshtrime, debat, politikė, letra tė hapura____ © Tė gjitha tė drejtat e rezervuara.
Copyright © 2007 [ http:// www. filolet.com ] Tous droits réservés.
Révision : 28 nov. 2012 14:06:32 +0100 .