rmt                                                                                                                                                                                                                        

Filozofi

Letėrsi

Krijimtari Poetė tė rinj Gojėdhana Shqyrtime Lojėra flash Kush jemi  

Ballina

Shkrimtarė Shqiptarė

Histori Kombėtare

Rilindja

Letėrsia Bejtexhiane

Shkrimtarė tė huaj 

Nobelistėt

Foilozofėt Anglofonė

Filozofėt Arabė

Filozofėt e Lindjes

Filozofėt Frankofonė

Filozofėt Gjermanofonė

Filozofėt Grekė

Filozofėt Romakė

Sofizmi

Stoicizmi

Fjalor

Intervista

Portrete tė dalluara

Promovime, Pėrkujtime

Arkivi

Laureta Miftari:



Lidhje tė jashtėme:

Shah - Chess
Cartoon
Le Blog de Nicole.K



 

Seneca
(reth 4 - 65)

Boetius 

Ciceroni

Epikteti

Lukreci (Lucretius)

Marc Aureli

Seneca

 

Lucius Annaeus Seneca lindi nė Kordobė tė Spanjės por pjesėn dėrmuese tė jetės e kaloi nė Romė. Fėmininė e kaloi nėn Augustin dhe ndoqi njė shkollim tė bukur nė retorikė ku e dėrgoi babai i tij me qėllim qė ta pėrgatisė pėr karrierė publike. Por, Senekėn e tėrhiqte filozofia qė nė atė kohė me tė madhe pat kapluar shkollat e retorikės : Kėtu ai ndoqi mėsimet e pitagoristit Sotion i cili mes tjerash kėshillonte mosngrėnien e mishit, stoikun Atal, i njohur pėr predikimet e tij  nga morali dhe cinikun Demetrius. I pasionuar nga kjo mėnyrė asketike e jetės u sėmua dhe qe i detyruar tė tėrhiqet nga kjo formė e tė jetuarit.

Pas kėsaj kaloi njė kohė tė shkurtėr nė Egjipt e nė tė kėthyer nėn ndikimin e kėshillave tė prindit dhe filloi karierėn e avokatit. Arijti shpejtė tė shkėlqejė vet por tė zbehė imperatorin Klaud i cili nėn ndikimin e gruas sė vet e dėrgoi syrgjyn ne Korzikė pėr gjatė tetė vitesh. U kėthye vetėm kur gruaja e re e  Klaudit e thiri nė Romė. Tani iu besua edukimi Neronit tė ri ku edhe e zėvendėsoi pėr gjatė pesė vitesh nė rolin e konzullit : Me ritjen e nxėnėsit, Seneca tėrhiqet dhe jepet pas studimit, mund tė thuhet, kultivimit shpirtėror.

Fundi ėshtė pak sa i ngjajshėm me atė tė Sokratit... I pėrzier nė pėrgatitjen e njė komploti (fakte tė pasigurta) u dėnua nga Neroni me hapjen e venave por vdekja vonohej kėshtuqė ju dha helmi e vdiq duke diktuar mendimet e veta. Nė vdekje e pėrcolli edhe bashkėshortja e vet e cila nuk deshi tė jetoj pa tė.

Veprimtaria

Poezi dhe fjalime tė cilat janė tė zhdukura ; traktate shkencore, nga tė cilat i gjejmė sot vetėm shtatė libra dhe nė numėr mė tė madh qė posedojmė janė : tragjeditė dhe veprat filozofike. Kur flasim pėr tragjeditė do tė theksojmė se janė nė pjesėn mė tė madhe imitime nga Euripidi si  Herkuli i zemėruar, Trojanėt, Fedri, Mede e qė janė  plotė me stoicizėm dhe me pėrshkrime tė mrekullueshme qė arijnė kulminacion.

Sa i pėrket veprave filozofike nė njohuri i kemi:

  • Ngushėllimet: Marciasit pėr vdekjen e djalit, Helvisė pra nėnės sė vet pėr t’ia zbutur dhimbjen e syrgjynosjet sė djalit dhe Polibit pėr vdekjene e vėllaut. Njė psesė e kėtyre ngushėllimeve vetanake pėrbėhet nga shembuj moral dhe sentenca  tė cilat kanė akoma sot njė gjallėri aktive pasiqė mendimi i autorit ėshtė gjithėnjė nė  lėvizje tė pandalshme gjatė shtjellimit.

  • Dialogjet: Qetėsia shpirtėrore, Zemėrimi, Pėrkohėshmėria e jetės, Jeta e hareshme, Qėndrueshmėria e tė urtit, Dėfrimi, Providenca.

  • Traktatet: Mėshira dhe Bėmirėsitė dhe 124 letrat qė pėrbėjnė veprėn mė madhėshtore tė autorit nga ku edhe e njohim si mė i madhi  stoik i tė gjitha kohėrave, qė ndėrmori trajtimin dhe sublimimin  vetėdijes njeriut.

Seneka me "Letrat Luciliusit" siguroi pavdekshmėrinė e emrit dhe veprės sė tij. Mėnyra e mrekullueshme e kėshillimit mbi artin e jetės, shkėputjes nga pasuria, qėndrimit pa trazi  nė fatkeqsi tė ndryshme dhe pėrballimit gjakfohtė me vdekjen,  bėjnė tė dėshiruar pėr lexim dhe studim kėtė vepėr qė nė njė mėnyrė  mėson njeriun tė bėjė njė jetė tė shėndoshė, sidomos nė stresin e shekullit tonė.

 

Citate :

  • Jeta ėshtė pjesė teatri: nuk ia vlen kohėzgjatja e saj,  por luajtja e mirė e saj.

  • Miqėsia ėshtė gjithėmonė e dobishme, dashuria ndonjėherė ėshtė dėmshme.

 

 
 

Horoskopi javor Kalendari historik
--------------------------------
Shkrimtarė bashkėkoh.  shq.

Abdylazis Islami
Albina Idrizi
Ali Daci
Ali Podrimja
Arif Molliqi
Azem Shkreli
Baki Ymeri
Bedri Dedja
Besnik Camaj
Bessa Myftiu
Brahim Avdyli

Bujar Plloshtani
Bujar Rama
Demir Krasniqi
Dh. Pojanaku
Din Mehmeti
Esad Mekuli
Hajdar Salihu
Haxhi Kraki
Hysen Kėqiku
Ibrahim Ibishi
Ibrahim Kadriu
Ibraim Qazimi
Imri Trena
Ismet Rashiti
Jeton Kelmendi
Kalosh Ēeliku
Kujtim Morina
Linditė Ramushi
Majlinda Rama
Mirela Sula

M. Blakaj
Naim Kelmendi
Nermin Vlora-F
Pal Sokoli
Rizah Sheqiri
Sabit Rrustemi
Sadik Krasniqi
Sevdije Rexhepi
Seveme Fetiqi
Sinan Sadiku
Shaban Cakolli
Shefqet Dibrani
Sulejman Mato
Vasil Tabaku
Vilhelme Vranari

Shkrimtarė 
shq. - gjysma e parė e shek. XX

Ali Asllani
Ernest Koliqi
Faik Konica  
Fan S.Noli   
Gjergj Fishta
 
L. Poradeci
Migjeni
Sterjo Spasse

Rilindasit

Asdreni 
Filip Shiroka
J. De Rada
Naim Frashėri  
Ndre Mjeda   
Sami Frashėri

Bejtexhinjt 

H. Z. Kamberi  
Muhamet Ēami   
Nezim Frakulla   Selejman Naibi
Tahir Ef. Lluka

Shkrimet e para tė gjuhės shqipe 

Gjon Buzuku