rmt                                                                                                                                                                                                                        

Filozofi

Letėrsi

Krijimtari Poetė tė rinj Gojėdhana Shqyrtime Lojėra flash Kush jemi  

Ballina

Shkrimtarė Shqiptarė

Histori Kombėtare

Rilindja

Letėrsia Bejtexhiane

Shkrimtarė tė huaj 

Nobelistėt

Foilozofėt Anglofonė

Filozofėt Arabė

Filozofėt e Lindjes

Filozofėt Frankofonė

Filozofėt Gjermanofonė

Filozofėt Grekė

Filozofėt Romakė

Sofizmi

Stoicizmi

Fjalor

Intervista

Portrete tė dalluara

Promovime, Pėrkujtime

Arkivi

Laureta Miftari:



Lidhje tė jashtėme:

Shah - Chess
Cartoon
Le Blog de Nicole.K



 

Epikteti
(50 - 125/130)

Boetius 

Ciceroni

Epikteti

Lukreci (Lucretius)

Marc Aureli

Seneca

 

Epikteti, lindi reth vitit 50 nė Frigji (Turqi e sotshme – Hierapolis) dhe besohet tė ketė jetuar gjer nė mes tė viteve 125-130. Ky nuk ėshtė emri i tij i vėrtetė por vetėm njė "nofkė" qė rrjedh nga fjala greke epiktetos , sklav, shėrbėtor dhe ėshtė me prejardhje nga familje skllave, ai megjithate mundi ti ndjek mėsimet filozofike tė stoikut Musonius Rufus. Epikteti, pasi iu shit mizorit Epafroditit, u lirua nga Neroni dhe filloi tė jap mėsim dhe kėshtu tė pėrhapė tezat stoike gjer nė vitin 90 duke u bė kėshtu, me Mark Aurelin dhe Senekun, njėri ndėr mė tė njohurit e stoicizmit tė ri. Na, e njofim sot veprėn e tij duke falenderuar Flavius Arien-in nga  Nikomedia, nxėnės dhe pėrkrahės i  mėsuesit tė vet, qė me njė stil tė drejtė dhe pa teorizime tuboi dhe i publikoi tetė libra tė quajtura «Takimet» nga tė cilėt fatkeqsisht janė ruajtur vetėm katėr si dhe «Manueli» (Doracaku).

Me vendimin e Domitienit pėr ti pėrzėnė filozofėt nga Roma, Epikteti gjeti strehim nė Nikopolis, tė Epirit, ku edhe besohet tė ketė vdekur brenda viteve 125-130.

Epikteti njohu , nėpėrmjet tė mėsuesit tė vet Rufusit, Zenonin dhe Krisipin por u inflencua shumė edhe nga Sokrati, Diogjeni  e Aristoteli. Nga krejtė kėto njohuri, ai ndėrtoi dhe pasuroi stoicizmin me njė hije tė « petkut » romak. Nė veprat e Epiktetit, nė qendėr tė interesit dhe trajtimeve ėshtė ēėshtja morale dhe definimi i mirėsisė. Ai pohonte se njeriu ėshtė shum i kufizuar dhe se gjithėsinė e kanė nė dorė Perenditė dhe sundimi  i tyre mbi ēdo gjė ėshte i pagabueshėm. Njeriu nuk mund as tė kontrolloj dhe as ta dij nga para rrugėn e vet, prandaj, duhet tė pranoj pafuqinė e vet para fatit dhe pasiqė ėshtė i dobėt nė kėtė aspekt, ai duhet tė jetė tolerant pėrballė dobėsive dhe mungesave tė tjetrit. Ai gjithashtu ngrinte lartė lirinė e pashoqe tė njeriut i cili, i robėruar, i nxėnė nė hekura o i torturuar, mbetet zot i vetvehtes. Konceptet fundamentale qė pėrbėjnė mė tutje doktrinėn e  Epiktetit janė :

  • dėshira racionale, e menduar dhe shqyrtuar mirė e nga gjėrat qė varren nga vet njeriu ;

  • gjakftohtėsia -  qetėsia e shpirtit qė nuk turbullohet nga asgjė e qė nuk frigohet e as nuk dėshiron gjė dhe kėshtu arrin tė fuqinė qė tė vendos vet pėr gjykimin qė sjellė ;

  • Rezonimi qė do tė thot pėrputhje me rregullin natyror qė kaplon mbarė gjithėsinė ;

  • Perendia dhe kuptimi stoik "Zoti baba i njėrėzimit" qė vendos njė lidhje shpirtėrore logjike nė mes njeriut dhe Zotit.

 * * *

Citate nga Epikteti :

Shpėtimi dhe humbja e ynė janė nė duarėt tona.

Poqese  mer njė rol qė tejkalon mundesitė e tua, jo vetėm qė do tė jeshė figurė e ngratė, por edhe do tė lėshė mbanė njė rol qė do tė kishe mundur ta plotėsosh.

A nuk e din se burimi i tė gjitha mizerjeve tė njeriut, nuk ėshtė vdekja por frika nga ajo ?

E mira dhe e keqja janė nė vullnetin tonė.

Njeriun nuk e trazojnė gjėrat po gjykimet relative mbi gjėrat.

Mos dėshiro asgjė tepėr se ē’dėshiron Zoti.

Njeri, nėse je dikushi, shko shėtitu vet, bisedo me vetvehten dhe mos u mėshih nė kor (nė turmė).

Puna e yte ėshtė tė lozish korrekt rolin qė tė ėshtė besuar ; sa pėr zgjedhjen e tij, ėshtė ēėshtje e dikujtė tjetėr.

 

 
 

Horoskopi javor Kalendari historik
--------------------------------
Shkrimtarė bashkėkoh.  shq.

Abdylazis Islami
Albina Idrizi
Ali Daci
Ali Podrimja
Arif Molliqi
Azem Shkreli
Baki Ymeri
Bedri Dedja
Besnik Camaj
Bessa Myftiu
Brahim Avdyli

Bujar Plloshtani
Bujar Rama
Demir Krasniqi
Dh. Pojanaku
Din Mehmeti
Esad Mekuli
Hajdar Salihu
Haxhi Kraki
Hysen Kėqiku
Ibrahim Ibishi
Ibrahim Kadriu
Ibraim Qazimi
Imri Trena
Ismet Rashiti
Jeton Kelmendi
Kalosh Ēeliku
Kujtim Morina
Linditė Ramushi
Majlinda Rama
Mirela Sula

M. Blakaj
Naim Kelmendi
Nermin Vlora-F
Pal Sokoli
Rizah Sheqiri
Sabit Rrustemi
Sadik Krasniqi
Sevdije Rexhepi
Seveme Fetiqi
Sinan Sadiku
Shaban Cakolli
Shefqet Dibrani
Sulejman Mato
Vasil Tabaku
Vilhelme Vranari

Shkrimtarė 
shq. - gjysma e parė e shek. XX

Ali Asllani
Ernest Koliqi
Faik Konica  
Fan S.Noli   
Gjergj Fishta
 
L. Poradeci
Migjeni
Sterjo Spasse

Rilindasit

Asdreni 
Filip Shiroka
J. De Rada
Naim Frashėri  
Ndre Mjeda   
Sami Frashėri

Bejtexhinjt 

H. Z. Kamberi  
Muhamet Ēami   
Nezim Frakulla   Selejman Naibi
Tahir Ef. Lluka

Shkrimet e para tė gjuhės shqipe 

Gjon Buzuku