rmt                                                                                                                                                                                                                        

Filozofi

Letėrsi

Krijimtari Poetė tė rinj Gojėdhana Shqyrtime Lojėra flash Kush jemi  

Ballina

Shkrimtarė Shqiptarė

Histori Kombėtare

Rilindja

Letėrsia Bejtexhiane

Shkrimtarė tė huaj 

Nobelistėt

Foilozofėt Anglofonė

Filozofėt Arabė

Filozofėt e Lindjes

Filozofėt Frankofonė

Filozofėt Gjermanofonė

Filozofėt Grekė

Filozofėt Romakė

Sofizmi

Stoicizmi

Fjalor

Intervista

Portrete tė dalluara

Promovime, Pėrkujtime

Arkivi

Laureta Miftari:



Lidhje tė jashtėme:

Shah - Chess
Cartoon
Le Blog de Nicole.K



 

Marc Aureli
(121-180)

Boetius 

Ciceroni

Epikteti

Lukreci (Lucretius)

Marc Aureli

Seneca

 

Imperator Romak nga 161 gjer  nė fund tė jetės sė tij  e quante vehten Caesar Marcus Aurelius Antoninus Augustus por ngeli gjithėmonė i njohur me emrin Marc Aureli. Pėrndryshe njihet mė sė shumti edhe si filozof stoik qė rrjedh nga njė familje italiane e vendosur nė Spanjė. Ishte nė lidhje gjaku me Adrianin dhe lidhje martesore me Antonianin pėr tė cilin mendohet tė kishte prejardhje ilire.

Nė rini tė u  njoh dhe u lidh me Herod  Aticus-in, njė i pasur dhe i ngritur nga Athina. Ndoqi gjithashtu mėsimet e Frontonit por u mishėrua thethellėsisht me stoicizmin e Epictetit dhe si do tė shohim tutje, do tė zhvillohet dhe do tė ngel stoik i pėrjetshėm. Qė atherė, Imperatori Adrian vu re menēurinė dhe karakterin e Verus-it tė bukur ( e quajti me emrin pėrkėdhelės Verissimus – i vėrtetė, i sinqertė) dhe prandaj kur adaptoi Antonionin, i urdhėroi kėtij tė adapton Marc Aurelin.

U martua me Fostinen qė e tradhtonte gjatė gjithė kohės por, edhe pse  shumė miq e kėshillonin qė tė ndahet nga ajo, Aureli nuk pranoi tė tilla kėshilla sepse njė ēkunorėzim ngrente  peshė pajėn, e paja ishte pushteti, perandoria… Pėrpos kėsaj ai vet ishte shum besnik dhe kur vdiq e shoqja tradhtare, ai vuajti shum pėr humbjen  e saj.

Marc Aureli Perandor dhe njeri hulumtues e shqyrtues human i jetės shpirtėrore, pėr fat tė keq ishte i rrethuar tėrė jetės me njerėz tė vlerave krejtėsisht tė kundėrta nga vet ai. Nė fillim ndante pushtetit me tė vėllan adoptif edeh pse mundeshte tė sundoj vetė, e ky vėlla ishte njė pijanec dhe i dhėne pas luksit tė tepruar si dhe jopuntor i pashoq… Jetoi me grua qė i vinte brina nė ēdo hap… Lufta nuk iu hoq nga qafa gjatė tėrė sundimin ( vetėm katėr vjetė paqė)… Eh, dhe kulmi i tė gjithė rrethanave  tė habitshme qė e pėrcollėn gjatė jetės e mė pas ėshtė fakti  se pati pėr pasardhės djalin Comodin qė njihet si pėrbidėsh mė trishtues nė historinė e Romės.

Marc Aureli vdiq  mė 17  mars tė vitit 181 nė Vienne (atėherė Vindobona), shpejtė pas njė ngadhnjimi nė « Luftėn gjermanike ».

Akuzat ndaj Marc Aurelit

Edhepse Marc Aureli njihet si imperatori mė mėshirėmadh, mė i kujdesshėm dhe mė miradashės pėr njeriun, historianėt katolikė dhe njėherit kisha katolike e konsiderojnė si mundimtarin  mė tė egėr tė krishterėve. !eshtė e vėrtetė se nė vitin 166 u egzekutua filozofi Zhustin (Justinius) dhe nė 177 torturimi  « martirėve tė Lionit » kryesisht ardhacakė nga Azia. I pari pat shkruar shum kundėr gnostikėve ( filozofė tė cilėt pretendojnė tė kenė tė gjitha njohuritė mbi Zotin), kundėrshtarė tė kishės duke i akuzuar pėr krime nga mė tė poshtėrat, pėr inseste e shum inkriminime tė tjera. Ligjet e ashpra, tė Romės  s’asaj kohe, shpifėsit i dėnonte me vdekje… Ska nevojė tė themi se nė atė kohė, Marc Aureli nuk kishte as forcėn as mundėsinė ti ndrojė kėta ligje me ata tė sodit…

Sa i pėrket  viktimave  tė Lionit,  ata u dėnuan nga  udhėheqėsi i qytetit nė fjalė por dokumentet mbi kėtė ngjarje janė shum tė vonshme dhe  nuk dihet saktėsisht  rrjedhja e fakteve. Shkrimi mė i afėrt nė kohė  qė kemi sot ėshtė i shkruar  rreth 150 vjetė pas ngjarjes nė "Historia ekesiastike" e  Euzebit peshkop nė  Cezare tė Palestinės, refugjat i ardhur nga Alexandria. Sidoqoftė udhėheqėsit e sektit tė pėrmendur mė lartė, akuzoheshin nga vet skllevėrit e tyre pėr insest e egėrsira, akuzė qė ata ua ngjitnin tė tjerėve. Pėrpos kėsaj, kjo sektė ishte e njohur pėr propagimin e  doktrinave apoliptike dhe me brendi tė fortė politike shkatėrruese gjė tė cilin qė mė herėt Mrac Aureli me njė dekret e denonte me vdekje.

Vihet nė pėrfundim se Marc Aureli nuk dėnoi nė thelb vet besimtarėt e Jezuit (Isaut) por sektet e ndryshme qė nė kėto kohė tė trazirave pėrgjatė gjithė kufijve, ishin njė rrezik plotėsues pėr perandorinė nė krye tė sė cilės gjindej stoiku Marc Aureli.

Vepra e vetme e Aurelit ėshtė "Pėr vetvehten" nga e cila kėtu do tė japim disa citate :

  • "Kush jeton nė paqė me vetvehten jeton nė paqė me ghithėsinė."

  • "Ēdo punė bėje sikur tė ishte e fundit e jetės sate."

  • "Nuk ėshtė e dobishme ajo qė tė nėpėrkėmbė respektin."

  • "Mėnyra mė mirė e mbrojtjes ėshtė tė mos imitosh fyesin."

  • "Vdekja s'ėshtė tjetėr e ndoshta ėshtė vetėmse njė ndėrrim  i vendit."

 

 
 

Horoskopi javor Kalendari historik
--------------------------------
Shkrimtarė bashkėkoh.  shq.

Abdylazis Islami
Albina Idrizi
Ali Daci
Ali Podrimja
Arif Molliqi
Azem Shkreli
Baki Ymeri
Bedri Dedja
Besnik Camaj
Bessa Myftiu
Brahim Avdyli

Bujar Plloshtani
Bujar Rama
Demir Krasniqi
Dh. Pojanaku
Din Mehmeti
Esad Mekuli
Hajdar Salihu
Haxhi Kraki
Hysen Kėqiku
Ibrahim Ibishi
Ibrahim Kadriu
Ibraim Qazimi
Imri Trena
Ismet Rashiti
Jeton Kelmendi
Kalosh Ēeliku
Kujtim Morina
Linditė Ramushi
Majlinda Rama
Mirela Sula

M. Blakaj
Naim Kelmendi
Nermin Vlora-F
Pal Sokoli
Rizah Sheqiri
Sabit Rrustemi
Sadik Krasniqi
Sevdije Rexhepi
Seveme Fetiqi
Sinan Sadiku
Shaban Cakolli
Shefqet Dibrani
Sulejman Mato
Vasil Tabaku
Vilhelme Vranari

Shkrimtarė 
shq. - gjysma e parė e shek. XX

Ali Asllani
Ernest Koliqi
Faik Konica  
Fan S.Noli   
Gjergj Fishta
 
L. Poradeci
Migjeni
Sterjo Spasse

Rilindasit

Asdreni 
Filip Shiroka
J. De Rada
Naim Frashėri  
Ndre Mjeda   
Sami Frashėri

Bejtexhinjt 

H. Z. Kamberi  
Muhamet Ēami   
Nezim Frakulla   Selejman Naibi
Tahir Ef. Lluka

Shkrimet e para tė gjuhės shqipe 

Gjon Buzuku