Filozofi
     dhe
letėrsi

__histori kombėtare, vėshtrime, debat__

 
 

 


 

 

 

Portal - Filozofė botėrorė - grekė - Zenoni nga Citiumi

Zenoni nga Citiumi (Kition) (335 - 263/62)

 

Filozofi
 
dhe
letėrsi

Zenoni nga Citiumi (335-263/262) lindi nė nė qytetin e vogėl Citium nė Qipėr. Dijmė se ėshtė themeluesi i shkollės stoike  dhe se ishte i njohur me nofkėn Fenikasi. Bir i njė tragtari tė pasur, edhe ai filloi me tregti porse y zhyt nė humbje tė mėdha prandaj ngriti dorė e u tėrhoq. Reth vitit 310 p.e.s. largohet nga vendlindja dhe vendoset nė Athinė. nga  Kėtu i ndjek mėsimet e cinikut Krates,  megarikut Stilponit dhe akademistėve ksenokratit e Polemonit.

Pas pėrafėrsisht dhjetė vjetėsh, Zenoni, filloi tė ngrej shkollėn e vet nė vend publik, qė ishte Portiku i pikturave (Stoa Puakile) nga rrjedh pra edhe  emri i shkollės Stoicizmi.

Ėshtė vėshtirė tė ndėrtojmė njė pasqyrim tė qartė mbi idetė dhe edukimin qė shtjellonte Zenoni, pasiqė nuk na ka ngelur gati asnjė shėnimm i shkruar. Janė  shkrimet e nxėnėsit e tij Krisipit nga tė cilat mėsojmė se detyra morale, kontrolli i vetvehtes dhe harmonia me natyrėn ishin parimet kryesore tė etikės stoike tė doktrinės sė tij. Ndėr nxėnėsit tjerė me famė nė kėtė kohė ėshtė edhe mbreti i Maqedhonisė Antigon Gonatasi.

I veshur me dituri tė gjithanshme, Zenoni iu pėrvesh ngritjes sė virtytit tė luhatur nga Epikurienėt, dhe rimėkėmbjes e tė vėrtetės sė damkosur nga Skeptikėt. Ndau shkencės nė tri lami kryesore :  Logjika, Fiziologjia dhe Morale. Dy tė parat nė thelb, pėr te janė vetėm pėrgatitje pėr tė pėrqafuar tė tretėn qė ėshtė nėnkuptohet nė kėtė rast edhe mė madhorja.

Nė logjikė, trajton kriteret e sė vėrtetės dhe thot se ēdo ide e ynė e ka nismėn nė ndonjė ndjenjė. Nė fiziologji (Shkenca e natyrės)  ndanė botėn si dhe njeriun nė dy principe : njėra pasive,  qė ėshtė materja dhe ajo aktive qė ėshtė arsyja. Sa i pėrket Moralit, ai kėrkon nėnshtrimin rregullave tė pėrmendura se janė ligj hyjnor dhe jep kahjen e tė ndjekurit tė natyrės. Ai nuk pranon asnjė hirė e tė mirė tjetėr pėrveē virtytit kėshtuqė, ngritet nė personalitet  tė urtėsisė sė lartė gjer nė hyjnim.

Pėrndryshe nga Zenoni sot na kanė ngelur vetėm titujtė e disa veprave si : Jeta sipas natyrė, Natyra Njerėzore, Detyra Fjalėt dhe Pasionet. Sa i pėrket ēeshtjeve qė trajton, na i njohim nga shkrimet  e Ciceronit, Senekės e Plutarkut. Pėr jetėn e tij mėsojmė nga Diogjen Laersi.

Zenoni vdiq nė moshė shumė tė shtyrė rreth vitit 262/63 p.e.s. i adhuruar  nga tė gjithė.  

* * *

Disa citate mė tė njohura tė Zenonit :

  • « Njeriu ka dy veshė e njė gojė, pėr tė dėgjuar dy herė mė tėper se qė flet. » 

  • « Bukuria ėshtė njė tirani e shkurtėr. »

Aristoteli
Demokriti
Empedokli
Gorgias
Herakliti
Orfeu
Parmenidhi
Pitagora
Platoni
Protagora
Sokrati
Talesi
Zenoni (Elea)
Zenoni (Kition)

histori
tradita
vėshtrime
debat

citate
intervista
letra hapura
botime reja


h
umor



Shpėrndaje:

 

     
Filozofi
         dhe letėrsi

|Citate dhe proverba| |Citate sipas autorėve|

|Altruizmi-Egoizmi| |Arsimimi| |Art-Dhunti| |Besimi| |Dashuria| |Dashuria (II)| |Dashuria (III)| |Dashuria (IV)| |Dituria| |Drejtėsia| |Edukata| |Ėndėrrat| |Fėmijėt| |Filozofia| |Fjalėbutėsia| |Frymėzimi| |Gruaja| |Humori| |Imagjinata| |Inteligjenca| |Jeta| |Lakmia| |Lotėt| |Lumturia| |Mali| |Mėdyshja| |Miqėsia| |Mosha| |Motivimi| |Muzika| |Natyra| |Ndryshimi| |Nga-fėmijėt| |Nga-Vizitorėt| |Optimizmi| |Paqa| |Paragjykimi| |Qesėndi| |Rrena| |Skamja| |Vetitė| |Vjedhja| |Xhelozia| |Tė-pandara|

 
____histori kombėtare, vėshtrime, debat, politikė, letra tė hapura____ © Tė gjitha tė drejtat e rezervuara.
Copyright © 2007 [ http:// www. filolet.com ] Tous droits réservés.
Révision : 28 nov. 2012 14:06:32 +0100 .