Fjala e Edlira Dedjes

 në  Konferencën përkujtimore për Bedri Dedjen

FILOLET

Në radhë të parë, desha të falenderoj të gjithë pjesëmarrësit, miqtë dhe të ftuarit që kanë ardhur nga të gjitha anët e Zvicrës për të kujtuar njeriun e shtrenjtë, profesorin e paharruar, shkrimtarin e dashur për fëmijë apo Mikun e Madh të të gjitha brezave, Bedri Dedja.

Në rradhë të dytë, desha të falenderoj miqtë dhe bashkëpunëtorët qe kontribuan për organizimin me aq përkushtim e dashuri të këtij takimi përkujtimor, Zotin Mahir Mustafa, zonjën Saime Isufi, z. Belual Bajrami, z.Premtim Hajdari e bashkësinë shqiptre të kantonit të Neuchâtelit, zonjën Drita Kelmendi dhe fëmijët e shkollës shqipe. Po ashtu, do të desha të falenderoj miqtë që na nderuan me pjesëmarrjen e tyre e mbi të gjitha, artisten e madhe shqiptare, bilbilin e këngës shqipe Vaçe Zela dhe familjen e saj si dhe balerinin e mirënjohur shqiptar të skenave ndërkombëtare, Enkel Zhuti, për pjesëmarrjen e tyre në këtë takim të paharruar.

Përpara se të flas për librin e fundit të Bedri Dedjes, romanin e mrekullueshëm për fëmijë « Presidenti i Planetit të Kuq », do të desha t’i bëj një  falenderim të veçantë z. Premtim Hajdari, që me aq dashuri e përkushtim, me aq profesionalizëm të lartë realizoi përgatitjen grafike të këtij libri, i cili për nga paraqitja konkuron me shumë botime të tjera në Shqipëri e Kosovë.

Unë nuk kam dëshirë ta prezantoj sot romanin përpara jush, duke i bërë një analizë klasike . Idetë e mia mbi librin do t’i gjeni kur ta shfletoni atë ; kur të shihni  mënyrën si është botuar, kur të lexoni hyrjen që kam shkruar vetë. Unë s’mund të flas dot për këtë libër pa provuar emocione të mëdha. Midis rradhëve të « Presidentit të Planetit të Kuq » unë rigjeta përsëri zërin dhe shpirtin e tim eti. Aty kuptova me të vërtetë se fjala « vdekje » humbiste kuptimin e saj të vërtetë. Ajo mund të merrte me vete vetëm krijuesin, por kurrësesi veprën e tij.

Unë e kam ende të gjallë në memorie zërin e Bedri Dedjes, që dikur më fliste me një gjuhë të bukur prej fëmije, duke u ulur së bashku me mua në botën e ëndrrave të bashkëmoshatarëve të mij...Zërin dhe shpirtin e tij e rigjeta kur morra për herë të parë në duar dorëshkrimin e romanit dhe midis lotëve, vura buzën në gaz sapo lexova fjalitë e para. Mund të them me bindje të plotë se shpirti i tij mbeti deri ditët e fundit i dlirë e i pastër, si ai i një fëmije : E kam përpara syve Bedri Dedjen, shpeshherë të qetë dhe të menduar por jo rrallë edhe me sytë që i ndrisnin kur hynte në botën e fantazisë dhe imagjinatës së tij të rrallë ; atëhere kur ishte vërtet ëndërrimtar dhe i paparashikueshëm…

Dëshira ime sot, është që këtë libër ta prezantoj  përpara jush me disa vlerësime që i kanë bërë lexuesit e parë, që kanë patur rastin ta marrin në dorë përpara se të shpërndahet.

Dhe jo pa qëllim, po e nis me letrën që më dërgoi Gazetarja e RAI-t për emisionet e gjuhes shqipe, znj. Caterina Zuccaro :

“E nderuar zonja Dedja
Miku im Rando Devole me tha se deshironi qe ta nisim perkthimin në
italisht te romanit te babajt tuaj Bedri Dedja "Presidenti i Planetit
te kuq", te cilin e kam lexuar me te vertete me shume dëshirë, pa mundur të shkëputem deri në faqen e fundit. Për vlerat e tij artistike si dhe për mesazhet e mëdha që përcjell tek lexuesi, unë do t’ju rekomandoja të kontaktojmë Edicionin « Mondadori »… etj »

Përkthyesi i gjuhës rumune Z. Sherban Tabaku, shkruan:

“E nderuar Znja Dedja,

Romani “Presidenti i Planetit të Kuq”  eshte gati  i perkthyer por mendoj ta shfletoj edhe një herë për korigjimet e fundit, me qëllim që të dalë po aq i  bukur edhe në gjuhen rumune. Ky liber mu duk me i bukuri prej te gjithëve qe ka shkrojtur Z.Dedja e megjithese nuk jam femije nuk kisha durim te shikoja si perfundonte romani. Më vjen keq që ndodhem larg e s’mund të marr pjesë në konferencën përkujtimore që organizohet për të nderuar kujtimin e shkrimtarit të madh Bedri Dedja, i cili ëndërron me aq pasion qe të gjithe femijet e planetit Toke te jetojne sa më te lumtur; që te mos eksistojë më uria, varferia, urrejtja, luftrat pa kuptim e fëmijët analfabetë, tek të cilët do të vazhdojnë të përfitojnë njerëz të tillë si Usta i Paudhi.  

Toke te jetojne sa më te lumtur; që te mos eksistojë më uria, varferia, urrejtja, luftrat pa kuptim e fëmijët analfabetë, tek të cilët do të vazhdojnë të përfitojnë njerëz të tillë si Usta i Paudhi. Më vjen keq që ndodhem larg e s’mund të marr pjesë në konferencën përkujtimore që organizohet për të nderuar kujtimin e shkrimtarit të madh Bedri Dedja, i cili ëndërron me aq pasion qe të gjithe femijet e planetit Toke te jetojne sa më te lumtur; që te mos eksistojë më uria, varferia, urrejtja, luftrat pa kuptim e fëmijët analfabetë, tek të cilët do të vazhdojnë të përfitojnë njerëz të tillë si Usta i Paudhi. Te rroni e ta kujtoni, jo vetem si familje e shoqëri shqiptare,  por ta kujtojnë të gjithe femijet e planetit Toke, të cilët, shkrimtari i madh Bedri Dedja deshiron ti shikoje qe atje lart te gezuar, me librin shume interesant qe u ka dedikuar me aq dashuri, në duart e tyre.
Sherban”

Mjeku zviceran Roger Gubser, i cili e njeh mirë gjuhën shqipe, ka shkruar:

“Zonja Dedja Bytyçi,

E kam lexuar librin që më dhuruat brënda jë kohe rekord.

Ky roman i babait tuaj ëshhtë një manifest i vërtetë kushtuar fëmijëve.

Unë mendoj se duhet të përkthehet sa më shpejt në gjuhën frënge, që të kenë mundësi ta lexojnë të gjithë fëmijët edhe këtu në Zvicër e në Francë.

Dua të nënvizoj se jam mrekulluar me gjuhën e bukur shqipe e me fjalorin e pasur të saj.  Por gjëja që më ka bërë më shumë përshtypje është humanizmi i madh  i atit tuaj, idetë e tij aq përparimtare dhe shpirti i tij vizionar. Më vjen keq që s’kam mundur ta takoj për së gjalli, aq më tepër kur mësoj që ka ardhur disa herë këtu, në Zvicër...”

Kritiku i letërsisë shqipe nga Prishtina, Zoti Mustafë Xhemajli, shkruan:

“E nderuara Edlira!
Po ju njoftoj se më 5 mars ,në orën 10,30 minuta, në emisionin për femijë e të rinj në Radiotelevizionin e Kosovës, do të transmetohet një emision i veçantë për Bedri Dedjen...
Unë, me një grup fëmijësh, kujtojmë Bedri Dedjen. E së bashku flasim dhe promovojmë kryeveprën e tij, PRESIDENTI I PLANETIT TE KUQ, duke lexuar edhe pjesë nga ky roman i mrekullueshëm fantastiko shkencor.”

Pa mundur t’i përmbledh këtu të gjitha përshtypjet reth romanit të ri, të doja që fjalën ta mbyll me nja dy fragmente nga letrat e shumta që marr herë pas here nga lexues, miq, ish nxënës të tim eti të shtrenjtë, Bedri Dedja.

Më 15 prill 2008, Eni nga Gjermania shkruan:

”Nderim dhe respekt te thelle per kete mik te shquar te femijeve. Librat e tij ishin hapesira te pafund per ne, femijet e “realizmit socialist”. Une i kam lexuar te gjitha librat e tij dhe here pas here lexoj disa faqe nga libri “Kalamajte e pallatit tim”, megjithese jam ne moshen dyzet vjecare. Une jetoj larg atdheut, por kete liber e kam marre me vete dhe e kam vene midis librave te tjere ne biblioteken time personale. Padyshim eshte romani me i bukur i shkruar nga jeta e perditeshme e femijeve shqiptare.”

14 Gusht 2008, Nora nga Suedia shkruan :

Jeni me i miri dhe shume respekt per ju prof.Bedri DEDJA!

Ndërsa gazetarja Kozeta Zylo, një nga ish nxënëset e tij në Institutin e Elbasanit, më shkruan nga New York-u:

”...Shpresoj të vijë një ditë që Kombi im të ndriçohet nga  Yjet  si Bedri Dedja; atëhere do të zhduket terri përgjithmonë, pllakosur në shekuj...”

Edlira Dedja

Tiranë, më 9.04.2009  

Fjala e Edlira Dedjes...
Në përvjetorin e lindjes
Presidenti i planetit...

Ballina