rmt                                                   seneka

Filozofi

Letėrsi

Krijimtari Poetė tė rinj Gojėdhana Kuvendi Lojėra flash Kush jemi  

Ballina

Shkrimtarė Shqiptarė

Histori Kombėtare

Rilindja

Letėrsia Bejtexhiane

Shkrimtarė tė huaj 

Nobelistėt

Foilozofėt Anglofonė

Filozofėt Arabė

Filozofėt Frankofonė

Filozofėt Gjermanofonė

Filozofėt Grekė

Filozofėt Romakė

Sofizmi

Stoicizmi

Fjalor

Portrete tė dalluara

Arkivi

Laureta Miftari:



Nga arti muzikor


Nicole Kuderli


Drejtė siteve:
Fjala
***Kuvendi***
Cartoon

Faqe tė reja:  
Gojėdhana shqiptare Albume tė vizitorėve



 

David Hume (1711-1776)

  FILOZOFĖT ANGLOFONĖ
 

David Hume ėshtė figurė e madhe angleze e shek. Tė XVIII. Lindi nė Edimbourg nė gji tė njė familje qė e drejtonte pas njė kariere juridike. Por vet ai anoi nga filozofia kėshtuqė, mė 1740 botoi "Trakaktati i natyrės humane" por pa arrijtur suksesin qė priste. "Esetė morale e politike" (1741), ngjallėn interes tė madh dhe nė tė kundėrtėn me veprėn e parė, i sollin lavdi autorit. Mė 1744 Hume kandidohet pėr Katedrėn e filozofisė nė Glazgow por u refuzua nga religjiozėt e pushtetshėm.

Nga kėtu, Hume fillon karierėn politike, nė fillim si sekretar ambasade ne Paris gjatė viteve 1763 – 1765, ku njihet dhe miqėsohet me Diderot-nė, Helvétius-in dhe me d'Alambert-in; freukuanton salonet e Zonjės Geoffrin dhe Zonjės Deffand. Mė 1765, emėrohet sekretar i parė i ambasadės Angleze kurse mė 1768, zėvendės sekretar shtetėror nė Londėr. Vdiq mė 1776.

Pėrpos veprave tė pėmendura, shkroi edhe:-

Esetė filozofike mbi kuptimin human (1748);
Historia natyrore e religjionit (1757) dhe:
Dialogje mbi religjinin natyror (pas vdekjes).

Rrėnjėt:-

Rrėnjėt e filozofisė dhe mendimeve tė David Hume fillojnė me ndikimin e skepticizmit antik e sidomos tė Sextus Empiricus-it qė jetoi nė fillim tė qindvjeēarit tė tretė dhe se paku, nė mėnyre tė jodrejtpėrdrejt u bė pikėnisje e bindjeve tė Hume, sikur qė besohet se Montaigne ėshtė gjithashtu njė burim i thellė pėr tė. Pėrpos kėture dy mendimtarėve, me ndikim tė rėndėsishėm dhe evident nė krijimet e Hume ėshtė edhe empirizmi anglez, themelues i tė cilit ėshtė John Locke (1632-1704).

Sė fundi, Hume pėrqėndrohet tė jetė edhe "Newton i psikologjisė" kur aplikon njohuritė e njeriut mbi metodėn eksperimentale tė hulumtimit tė fizikantit tė shquar anglez (1642-1727). Bėhet fjalė kėtu pėr pikėnisjet e analizės sė dukurive (fenomeneve).

Pikėparjet dhe konceptet:-

David Hume kritikon racionalizmin dogmatik tė metafizikės sė shekullit tė XVIII dhe zvoglon nė masė tė gjėrė parimet e kauzalitetit nė njė opinion subjektif. Kjo vepėr kritike ėshtė pikėnesja eqė nxorri nga "gjumi dogmatik Kantin (J. Vialatoux, La morale de Kant, PUF f.3).

Konceptet fundamentale tė Hume-it, sipas J. Russ, (Les chemins de la pensée, Bordas f. 210-211) janė:

Perceptimi, qė merret si ngjarje konstitutivee jetės sė shpirtit dhe si modalitet materje intelektuale nė pėrgjithėsi;

Pėrshtypja (mbresa), perceptim i fortė e i gjallė qė i imponohet shpirtit (vetėdijes) me vendosmėri;

Ideja, imazh e jehonė e dobėsuar e pėrshtypjes (mbresės).

Adaptim nga frėngjishtja: Filolet

 

Rradhitje alfabetike:

Charles Sanders Peirce
David Hume
John Locke
Thomas Hobbes



Ballina


Ballina                                                                                                                                                                                          Kryet e faqes
 

 

Portali i citateve | Altruizmi-egoizmi | Besimi | Dashuria | Filozofia | Fėmijėt | Fjalėbutėsia | Gruaja | Lakmia | Lumturia | Mbi vetitė | Mėdyshja-ngurrimi
 
Miqėsia
| Mosha | Paragjykimi | Rrena | Xhelozia | Tė pandara | Optimizmi-pesimizmi


| Shkruaj Artikull tė ri | Plotėso artikullin e sipėrm | Dėrgo citatReagim ndaj artikullit |

© Tė gjitha tė drejtat e rezervuara.
Copyright © 2007 [ http:// www. filolet.com ] Tous droits réservés.
Révision : 25 Jul 2010 01:05:44 +0200 .