| |
Charles Fourier (Sharl Furie), lindi nė Besanēon (Bėzanson)
nė njė familje tė pasur dhe pasiqė kreu studimet u pėrqėndrua nė
Lyon. Revolucioni e dėmtoi gjer nė shkatėrrim, kėshtuqė ai u detyrua
tė punoj njė
kohė tė gjatė me rrogė nė tregti. Duke nisur nga viti 1830,
arrin ti jepet plotėsisht tė shkruarit dhe nxjer nė dritė veprėn e tij tė parė me mendime dhe stil plotėsisht
tė vetanak.
Vepra e tij e e ditėve tė para, ėshtė njė program i ekonomisė
sociale dhe harmonisė sė pėrgjithshme, «Teoria e katėr lėvizjeve dhe
e fateve tė pėrgjithshme» (Théorie des quatre mouvements et des
destinées générales (1808), program apo
ide qė e zhvilloi mė tej nė « Botä e Re industriale dhe shoqėrore »
(1829) Nouveau Monde industriel et sociétaire), si
dhe nė « Traktat i asociimit domestik bujqėsor » (1822) Traité
de l'association domestique agricole.
Nė rradhė tė parė, pėr Fourier-in blerėsi i nevojshmi ėshtė
gjithėmonė viktimė i grabitur e i vjedhur. Punėtorėr relizojnė njė
rendiment tė pėrgjysmuat nga ajo qė arrihet tek ata qė janė pronarė.
Konkurenca ėshtė e dredhake dhe e rrejshme. Pėrtacia vlon e ēdokush kėrkon lumturi nė
dembeli ose nė punėsim nėpėr vėnde tė rezervuara pėr klasėn
e pasur. Varfėria, nuk lind vetėm tek shoqėritė e vrafura, ajo mė tepėr lind te civilizimet e pasur ku tė kamurit nga friga por
sidomos nga dėshira pėr pasurim, ndihen tė varfėr pėr diē qė ju
mungon e tė varfurit janė tė varfur pse nuk kanė asgjė. Njė mekanizėm
shoqėror ku do tė mbretėronte morali, drejtėsia dhe e vėrteta, puna
do tė paguhej nė mėnyrė adekuate dhe pas dredhira, aty,
ai popull do tė arrinte lumturinė e duhur e puna, ēdo funkcion, do tė
ishin tėrheqės pėr tė gjithė.
Sistemi shoqėror i Furier-sė bazohet nė njė rregull sipas rėndėsisė.
Tė gjithė pjesėtarėt pa pėrjashtim moshe dhe gjinie, kaplohet nė
rradhė sipas shijes sė tyre, sipas kapaciteteve, karakterit dhe
pasioneve qė kanė. Ēdo falangė, pėrmbėhet
nga 1.500 gjer mė 2.000 personė tė ndėrlidhur mes vehte ku interesat
janė tė kryqėzuara mes vehte e jo kundėrshtim. Ēdo aktivitet ėshtė
i rregulluar sipas dėshirės dhe aftėsisė sė personit. Punėt e pėrkohshme
kryhen me ndryshime tė personelit, tė cilėt bartėn nė njė punė tė
ndryshme pėr njė kohė tė caktuar, kėshtuqė, mėnjanohet mbėrzia e
shtohet gjallėria nė punė. Banesat dhe ushqimi janė nė bashkėsi
nėpėr Phalanstčre.
Rrogat janė tė bazuara nė
bazė tė kapitalit dhe talentit. Detyrat janė gjithėmonė tė alternuara me qėllim tė ritjes sė tėrheqshmėrise
ndaj punės dhe rolit tė dhėnė.
|
|
Rradhitje
alfabetike:
Albert
Camus
Blaise
Pascal
Charles
Fourier
Denis
Diderot
J-J.
Rousseau
Montesquieu
Voltaire
Ballina
|