Bixhozi (kumari) rradhitet në grupin e lojërave shoqërore dhe duhet, pa asnjë përjashtim të ngel një zbavitje e kohëpaskohëshe. Mirëpo kjo lojë, shpesh bart drejt humnerës së vartësisë ngase ndjell lakminë e fitimit (të lehtë e të shpejt) dhe ngazëllen dëshirat për senzacione të forta.  Në këtë mënyrë një numër « lojtarësh » lejojnë vehten të zhyten në kthetrat e vartësisë nga ku është vështirë të çlirohet, në mos e pamundur. Kur loja shndërrohet në vartësi të ngjajshme me drogën, efektet e saj janë shkatëruese në rrafshin ekonomik shoqëror e familjar, andaj më poshtë po rradhis disa pyetje nga të cilat do të shihni a jeni ose ndonjë i afërm i juaj i zënë në kurthën famëkeqe të bixhozit.

Ja pra shenjat që tregojnë se një lojtar është në vartësi :

• Lojërat e fatit ju kanë shëndruar jetën familjare në mjerim ?
• Lojërat e fatit ju kanë sjellur pagjumësi ?
• Keni munguar (vonuar) në punë për shkak të lojës ?
• Pas lojës, a ju ka vrarë ndonjëherë ndërgjegja?
• Bixhozi nganjëherë ju ka zvogluar ambicjet ose efikasitetin tuaj ?
• A ndikon negativisht bixhozi në reputacionin tuaj ?
• Keni patur dëshirë pas humbjes të këtheheni sa më shpejtë në lojë për t’i këthyer paratë e humbura ?
• Keni patur ndonjëherë nevojë urgjente të këtheheni në lojë për të fituar më tepër se sa që keni humbur ?
• A keni luajtur ndonjëherë edhe qindarkën e fundit ?
• A keni huazuar për bixhoz ?
• A keni shitur diçka për të bërë para për  lojë ?
• A keni luajtur me qëllim që t’i shlyeni huazimet ?
• A keni kryer ndonjë vepër jolegale për të bërë para për lojë ?
• Gjatë lojës, a keni ndi oscilime psiqike të varura nga fati momental ?
• A keni dëshirë të luani posa të ketë një rast feste ose momente që të harroni ndonjë vështirësi ?

Nëse jeni përgjegjur disa herë me PO, do të thotë se ju jeni në një shkallë të vartë nga komari. Do të mundohem të jap një pasqyrim të pasojave dhe disa udhëzime për  një shpëtim eventual nga kjo vartësi.

Faktorët që çojnë drejt lojës patologjike

Duhet thënë që në fillim se nuk egzistojnë shkaqe të përcaktuara veçmas sepse çdo lojtarë ka mendimin dhe arsyet e veta për tu zhytur në lojë (bixhoz, pantë). Konstatohet se një numër i madh dëshiron të tërhjek vëmendjen e tjetrit mbi vete dhe kështu të vëndohet në qendër të vëmendjes. Të tjerët kanë nevojë të vërtetojnë dhe të përjetojnë suksese mahnitëse pasiqë akoma në moshë të fëminisë u edukuan në gjiun e familjes se sukseset janë të vlefshme dhe konsiderohen si të tilla vetëm nëpërmjet të përfitimeve materiale, gjë që këthehet më vonë në "chasing" që do të thotë , në nevojë të pakapërcyeshme për t’u këthyer në lojë me qëllim të fitimit të shumave të humbura dhe shumëfishimit të tyre. Të tjerë paraqesin shenja të nervozës dhe kërkojnë medet. Një tip i tretë profilesh  kërkojnë dalje nga një vartësi emotive apo financiare si dhe vend në shoqëri pasiqë ulja në të njejtën tavolinë me të tjerët i bën të mundshëm të jetë i pranuar dhe i barabart, natyrisht poqese ka të holla e kjo çon edhe njëherë drejtë bindjes së gabuar se financat janë mjet për të qenë i akceptuar kahmos.
Kategori tjetër janë lojtarët e pangishëm të bixhozit që kërkojnë të ikin nga emocione të turbullta si që janë depresioni dhe shtrembërime të tjera psiqike. Zhytja në lojë tërhjek vëmendjen për një kohë nga mendimet e rënda. Mirëpo loja e përfunduar është edhe përfundim i cytjeve që bëjnë « harrimin » e vuajtjeve dhe kështu tani pason etapa e shprastësirës së tmershme që mund të sjell pasoja tragjike të skajshme shpirtërore.

Pasojat e bixhozit

Vartësia ndaj lojërave të fatit (loto,  bastet sportive, casino …) si dhe lojërat me zara et me letra në mënyrë legale apo ilegale, sjellin pasoja të rënda financiare, degjenirim të marëdhënieve familjare  e shoqërore, çrregullim të marrëdhënieve profesionale dhe dergjë të ndryshme psiko-fizike. Të fillojmë me rradhë:

Pasojat ekonomike janë njëra nga pësimet e para që i ndjen bixhozxhiu dhe familja e rrethi i tij shoqëror. Ai humb dhe i këthehet sa më shpejt lojës për t’i këthyer paratë e flijuara. I rrasur në borxhe "lufton" t’i këthej ata e kështu zhytet akoma më tepër në lloçin moçalik të komarit andaj i rroket borxheve të reja, fillon të shkrin pasurinë familjare aq sa shet për shuma mizore edhe stolitë dhe trashigiminë e përbashkët. Kur edhe ky "burim" shterret, subjekti kapet pas dallavereve të reja si që janë mashtrimi, vjedhja e grabitje të të gjitha llojeve.

Vartësia sjell gjithashtu tkurje në vetëvete e kjo pjell probleme tjera me familjen dhe të afërmit pasiqë lojtari bëhet gjithënjë e më i padukshëm nga se kohën e kalon në bixhoz e nga kjo fillon nervozizmi. Ai bëhet i padurueshëm dhe shqetësimet rriten e me ta rritet edhe pagjumësia e kjo rrit masën e neurozave. Këtu fillon edhe proçesi i prishjes së marrëdhënieve e personi në vartësi gjindet dhe ndihet i vetmuar e i ngratë. Edhe gjatë lojës, në mes të lojtarëve ai ndihet i vetmuar dhe shpesh të tjerët sikur komplotojnë kundër tij. Rrena dhe moskëthimi i borxheve janë elementi kryesor që bëjnë njerëzit e rrethit të tij t’i largohen masovikisht e kjo, krijon një vetmi tejet të rëndë.

Sa i përket dëmeve në sferën profesionale, ata vijnë nga fakti se komarexhiu kalon kohë të gjatë duke luajtur dhe kështu humb aftësitë prodhuese: ai nuk është më i motivuar të punoj edhe nga shkaku se paga e tij është harxhuar akoma pa e marr, mandej është i raskapitur psiqikisht dhe fizikisht nga mundimi i tepërt gjatë lojës e pra kjo çon detyrimisht në shkatërrim të plotë. Kurr flas për shkatërrim të plotë, mendoj për dergjën që e kaplon bixhozxhiun e vartur dhe vetitë apo vartësitë e tjera që shpesh e ndjekin, si duhani, alkoholi e që së bashku krijojnë favore për sëmundje të ndryshme psiqike dhe fizike.

Nxjerrja

Më lartë, përmenda rastin e përgjigjeve me PO,  nga ku lehtë shifet ka apo nuk ka vartësi. Këto pyetje janë vetëm disa nga « dora e parë » që vërtetojnë vartësinë e sigurt, andaj vet personi dhe të afërmit duhet të reagojnë e të kërkojnë ndihmë nga njerez të specializuer duke u nisur nga mjeku konsultant i cili do të merr masat me specialistë e organizma të tjera të specializuara për kësi lloj sëmundjesh. Duhet dijtur qartë se vartësia nga bixhozi është ndër më të ngatëruarat sepse ajo nuk rrezikon drejtpërsedrejti jetën e kështu nuk ka ndonjë element nxitës për të ndërpre. Alkoholi, duhani, drogat kanë ndikim të drejtpërdrejt mbi jetën e njeriut dhe kur subjekti ndjen se i kërcënohet rreziku nga vdekja e parakohshme, në raste dërmuese ai ndërpret konsumimin. Në këtë pikëpamje bixhozi ndërron plotësisht. Njof raste kur ai i shtrirë në shtrat, fton lojtarë dhe i paluar në krevet, kur i vjente rradha, vjerrte dorën, merrte zarat në tepihun e ndyrë dhe i rrokulliste për të lypur fitime. 

Tash vjen pyetja ç'duhet bërë për të dalur nga kjo vartësia? Më e drejta është të gjindet mënyra për t’u larguar ofertave e mundësive të dhëna që na ofrojnë mjetet dhe mundësitë tjera. Nëse vartësia ngjet nëpërmjes të komjuterit, ndërpriten të gjitha lidhjet drejtë sajteve të tilla, të ndërpritet vizita e kafeneve – bastore dhe atyre ku luhen lojra me letra bixhozi, domino, tavëll (lojë me zare) etj. Me një fjalë, duhet larguar çdo gjëje që tërhjek vëmendjen drejt lojërave të « fatit ». Familja dhe shoqëria mund të ndihmojnë më së miri duke ia ndërprerë të gjitha burimet financiare, duke ia aneksuar kartën e bankës, duke ndërprerë huadhënien dhe duke mos blerë asgjë nga ai (stoli, veshëmbathje etj.) qoftë edhe me çmime përfundimisht të ulëta… Mungesa e parave e bën të pamundur kyqjen në lojë.
 

Këto rregulla nuk mjaftojnë për të shpëtuar nga vartësia por janë një fillim drejtë harresës e me ndihmë profesionale, ka gjasa të mira për shpëtim. Në shtetet perendimore egzistojnë shum shoqata e organe të ndryshme të specializuara për ndihmë dhe preventivë të cilat marrin përsipër falas kurimin dhe ndihmën për të shpëtuar nga kjo vartësi.

Loja patologjike dhe vartësia

Dallimi i vartësisë ndaj lojërave të fatit qëndron në faktin se ajo nuk është e lidhur me konsumimin e substancave psikoaktive. Sistemet e mjekësisë e klasifikojnë lojën patologjike në rradhët e trazirave dhe në papërmbatjen ndaj cytjeve (pulsioneve). Definohet si sjellje dhe dëshirë e pakontrolluar  pas lojërave të fatit dhe praktimin e tyre të shpeshtë e të përsëritshëm dhe që mbisundon në jetën e personit në vartësi. Kjo shprehi, përshkruhet nga specialistët si adikt sjelljesh. Në këtë vijnë duke u bazuar në kriteret e sistemit për klasifikim (CIM-10) lidhur me vartësitë ndaj substancave psikoaktive kurse vartësia ndaj lojërave të fatit karakterizohet si vijon :  

• dëshirë e madhe për të luajtur  

• vështirësi për të kontrolluar veten ndaj lojës  

• gjendje mungese kur nuk mund të luhet  

• domosdoshmëri për shtim të pandërprerë  

• vënia (e shumave) e rreziku për të kapur efektet e njëjta (fenomeni i tolerancës (adaptimit)  

• mbisundimi i lojës ndaj aktiviteteve dhe obligimeve tjera  

• praktimi i vazhdueshëm i lojës që pezmon ende pasojat e dëmshme

Teprimi  i skajshëm

Bixhozxhinjt e vartur janë të ekspozuar pandërpre rreziqeve të ndryshme, sidomos për shëndetin e tyre psikofizik si dhe pasojave të rënda shoqërore e financiare.

Pasojat e mundshme shëndetësore :

• çregullime të koncetrimit dhe performancës, ankth, pagjumësi
• gjendje depresive, brengë (tasë, vrerë)
• ndryshime të personalitetit (p.sh. humbje e ndjenjës së realitetit, mungesë interesi për gjëra tjera jashtë bixhozit)
• zhvillim i ndonjë vartësije
• rritje e konsumit të alkoholit, duhanit dhe barnave me rrezik adiktiv
• rritje e rrezikut nga vetëvrasja
• humbje të oreksit
• djersitje e tepruar, dridhje, shqetësime motorike
• dhimbje të barkut dhe çrregullime intestinale
• çrregullime të rendit seksual

Pasojat e mundshme shoqërore e financiare :

• përkeqsim i gjendjes financiare që mund të purfundon me zhytje në borxh
• Hajní me qëllim të sigurohen të holla
• Izolim shoqëror
• Pasoja negative në çift, në familje, në punë.

Burimet:
http://www.sfa-ispa.ch/DocUpload/Focus_jeu.pdf
http://www.findestars.de/encyclopedia_Manuel_diagnostique_et_statistique_des_troubles_mentaux_fr.html
http://www.sos-joueurs.org/ (Qendër evropiane për ndihmë falas)
http://www.riennevaplus.org/jeux/JHA.htm (Qendër evropiane për ndihmë falas - Gjenevë))